آسيب‌شناسي برنامه‌هاي پنجساله توسعه شهر تهران با استفاده از الگوي جامع آسيب‌شناسي (FPSS)

امروزه در پي مشكلات ناشي از رشد و تحول سريع شهرها؛ تهيه و اجراي طرح‌هاي شهري مورد تاكيد است. طرحي‌هايي كه در اكثر موارد نتوانستند در مسير توسعه برنامه‌ريزي شده شهرها به رغم برخي جنبه‌هاي مثبت، موفق عمل كنند. طرح هاي توسعه شهر تهران، بويژه برنامه‌هاي پنجساله آن (به عنوان نمونه مطالعاتي اين تحقيق) نيز از اين قاعده مستثني نيست. يكي از اقداماتي كه مي‌تواند در جريان اصلاح روندهاي نادرست و مشكلات برنامه‌هاي توسعه شهري مورد توجه قرار گيرد، آسيب‌شناسي طرح‌ها و برنامه‌هاي توسعه شهري است از همين‌رو، هدف اصلي اين پژوهش آسيب‌شناسي فرايند تهيه، تصويب، اجرا و نظارت برنامه‌هاي پنجساله شهر تهران با استفاده از الگوي جامع آسيب‌شناسي (FPSS) است. اين پژوهش به لحاظ هدف در زمره پژوهش‌هاي كاربردي و به لحاظ ماهيت در زمره پژوهش‌هاي توصيفي تحليلي قرار دارد. اطلاعات مورد نياز به روش‌هاي اسنادي كتابخانه‌اي و ميداني (مصاحبه و پرسشنامه) جمع‌آوري شده است. در راستاي شناسايي آسيب‌ها با 15 كارشناس مصاحبه شده و از نظرات 43 كارشناس ديگر (به روش انتخابي و گلوله‌برفي) در قالب پرسشنامه، آسيب‌ها مورد ارزيابي (درجه اهميت) قرار گرفته است. نتايج تحقيق بيانگر اين امر است كه در برنامه‌هاي پنجساله اول تا سوم توسعه شهر تهران تعداد 35 آسيب در ادوار مربوطه مشترك بودند. بلحاظ مراحل تدوين بيشترين آسيب مربوط به حوزه هاي اجرايي و نظارتي بوده و بلحاظ محتوايي نيز آسيب هاي محتوايي، كاركردي و سيستمي بيش از آسيب هاي ساختاري و فرايندي بوده است. اتخاذ رويكردها غير نخبه گرايانه در تدوين برنامه، تدوين نظامات پايش و نظارت سيستماتيك و ارتباط طول و افقي با اسناد و برنامه هاي فرادست و موازي از جمله پيشنهادات لازم براي بهبود سيستم برنامه هاي ميان مدت توسعه شهر تهران مي باشد.