رويكرد سرزميني به توسعه‌ روستايي ايران (مروري سيستماتيك)

سال‌هاي زيادي از تهيه و اجراي طرح‏هاي توسعه‌ پايدار روستايي در سطح كشور مي‏گذرد. ولي هنوز در بسياري از مناطق كشور روستاييان با چالش‏هاي متعدد مواجه‌اند. در اين زمينه برنامه‏ريزان و مجريان حكومتي تلاش كرده‏اند تا با ارائه‌ رويكردهاي جديد از معضلات و مسائل مناطق روستايي كشور بكاهند. بر اين اساس، پژوهش حاضر بر آن است تا ضمن نقد و ارزيابي رويكردهاي سنتي مطرح در برنامه‏ريزي توسعه‌ روستايي كشور رويكرد متفاوتي را به مقوله‌ توسعه‌ روستايي در قالب تحليل‏هاي انتقادي و تطبيقي ارائه دهد. بر اين مبنا، بر حسب ماهيت تحقيق، نوع پژوهش توسعه‏اي و روش آن تحليلي ـ تفسيري و شيوه‌ گردآوري داده‏ها نيز كتابخانه‏اي و اسنادي است. يافته‏هاي پژوهش نشان مي‏دهد كماكان حاكميت رويكرد بالا به پايين بر مبناي رهيافت برون‌زا و برنامه‏ريزي بخشي بر نظام توسعه‌ روستايي ايران غلبه دارد و به همين دليل توسعه‌ درخور جوامع روستايي در سطح كشور محقق نشده است. نتايج پژوهش مبين آن است كه توسعه‌ پايدار روستايي زماني در سطح كشور تسهيل مي‏شود كه خصيصه‏هاي رويكرد سرزميني را در بر داشته باشد. بدين معني كه پيشنهادي فراتر از كشاورزي، مبتني بر مشاركت همه‌ ذي‌نفعان، با تأكيد بر اهميت سهم عوامل اجتماعي و نهادهاي روستايي و دربرگيرنده‌ مشاغل كشاورزي و غير كشاورزي با توجه به ارتباط بين بخش‏هاي كشاورزي، صنعتي، و خدماتي و مهم‌تر از همه با ديدگاهي فضايي بر پيوندهاي شهري و روستايي منطبق است. بنابراين، فرايند توسعه‌‏ روستايي كشور از نظر اقتصادي منطقي، از نظر اجتماعي عادلانه، و به لحاظ زيست‌محيطي مسئولانه خواهد بود.