تاثير رانت نفتي بر سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي در ايران (رويكرد الگوي تصحيح خطاي برداري)

سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي به عنصر اصلي در پيوند دادن اقتصاد داخلي كشورها به اقتصاد جهاني تبديل شده است. موضوع جذب سرمايه‌گذاري خارجي براي كشورهاي صادركننده نفت با ساير كشورها متفاوت است. كشورهاي وابسته به درآمدهاي نفتي، اغلب از سيستم حاكميتي رانتير با اتكا به عوايد منابع نفتي مديريت شده و موجب بروز نااطميناني و بي-ثباتي در سياست‌گذاري‌هاي كلان اقتصادي مي‌شود. لذا، اغلب اين كشورها از حاكميت نهادي مشكوك و از عملكرد ضعيف متغيرهاي كلان اقتصادي برخوردار بوده كه مانع ورود سرمايه‌گذاران خارجي مي‌شود. از اين‌رو، هدف اين پژوهش بررسي تاثير رانت نفتي بر جريان ورودي سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي در ايران طي بازه زماني 1985-2018 با استفاده از الگوي تصحيح خطاي برداري (VECM) است. نتايج مطالعه نشان مي‌دهد كه متغير رانت نفتي اثري منفي بر جريان ورودي سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي دارد، در حالي‌كه متغيرهاي شاخص كيفيت نهادي، تشكيل سرمايه ثابت ناخالص و باز بودن تجاري اثري مثبت در جذب FDI دارند. بر اساس نتايج تحقيق جهت جذب هرچه بيشتر سرمايه‌گذاران مستقيم خارجي، كوچك نمودن اندازه‌ي دولت‌هاي رانتير و كاهش شديد وابستگي بودجه به درآمدهاي نفتي پيشنهاد مي‌گردد، درآمدهاي حاصل از منابع نفتي به صندوق ذخيره ارزي سرريز گردد همچنين افزايش مشوق‌ها و معافيت‌هاي مالياتي علي‌الخصوص در بخش صنعت توصيه مي‌شود.