جهانگير قائم‌مقامي و گذار به تاريخ‌نگاري جديد

جهانگير قائم‌مقامي ازجمله مورخان و محققاني است كه حوزه‌ها و موضوعات متنوع و جديد تاريخي را بررسي كرده است. او به‌عنوان سردبير مجلۀ بررسي‌هاي تاريخي كه جزو مهم‌ترين نشريه‌هاي تاريخي دورۀ پهلوي محسوب مي‌شود، نيز در سير مطالعات تاريخي ايران ايفاي نقش كرده است. قائم‌مقامي به‌دليل نزديكي به حكومت پهلوي اغلب به‌عنوان مورخ رسمي كه به‌دنبال تقويت گفتمان حاكم بود، معرفي شده است، اما از سويي ديگر او پس از افرادي چون عباس اقبال، رشيد ياسمي و... نمايندۀ نسل جديدي از محققان تاريخي است كه نوآوري‌هايي را در عرصۀ تاريخ موجب شدند. موقعيت متناقض‌نماي قائم‌مقامي موجب شده است كه او جزو شخصيت‌هاي مرزي در حوزۀ تاريخ‌نگاري قرار ‌گيرد؛ شخصيت‌هايي كه پايي در سنت و پايي در مدرنيته داشتند و مي‌توانستند امكان گذار را مهيا كنند و درعين‌حال نقش مهمي در ساخت‌يابي تاريخ‌نگاري جديد برعهده گيرند. به همين دليل اين پژوهش با بررسي مؤلفه‌هاي تاريخ‌نگاري قائم‌مقامي، به‌دنبال پاسخ به اين پرسش است كه مواجهۀ قائم‌مقامي با تاريخ‌نگاري جديد چگونه صورت گرفته و در اين فرايند چه رويكردهاي نظري و روشي را در پيش گرفته است. براساس مطالعۀ صورت‌گرفته به نظر مي‌رسد علي‌رغم نقش مهم قائم‌مقامي در گذار از تاريخ‌نگاري سنتي و پرداختن به حوزه‌هاي جديد علم تاريخ و به‌كارگرفتن روش‌هاي جديد، او نتوانسته است الگوي نظري جديدي در تاريخ‌نگاري به كار ببرد. به بياني قائم‌مقامي نتوانسته است در فرايند گذار صورت‌بندي منسجمي از تاريخ‌نگاري جديد ارائه كند.