بررسي رسائل‌نگاري در تاريخ‌نگاري دورۀ موحدون

بررسي و مطالعۀ تاريخ مغرب و اندلس در دورۀ اسلامي با فراز و نشيب‌‌هايي همراه بوده است كه از منظر تاريخ‌‌نگاري مهم است، چراكه مسائل گوناگون و تحولات متعددي از تاريخ اين خطه به‌طور علمي واكاوي نشده است. دولت موحدون ازجمله تجربه‌‌هاي موفق حكومتي بربرها در مغرب و اندلس به شمار مي‌‌آيد كه در قرن ششم هجري حاكميت داشتند. آنچه در اين ميان موردتوجه نبوده، مكاتبات اداري و منابع ديواني است كه به‌مثابۀ منبعي براي تاريخ‌‌نگاري دورۀ موحدون مي‌‌توان به حساب آورد. اين منابع كه با عنوان «رسائل» شناخته شده است، ازجمله مدارك رسمي و نامه‌‌هاي دولتي بوده كه از جانب خلفا صادر و دبيران آن را ثبت كرده‌‌اند؛ ازاين‌رو پژوهش حاضر با روش تحليلي و مطالعه بر ساختار شكلي و محتوايي رسائل ديواني، به دنبال آن است كه اهميت آن را در سنت تاريخ‌‌نگاري مغرب و دولت موحدون ارزيابي كند. همچنين به اين پرسش پاسخ دهد كه رسائل‌‌نگاري چه جايگاهي در ساختار تاريخ‌‌نگاري دولت موحدون داشته است. يافته‌‌هاي پژوهش نشان مي‌‌دهد كه مطالعۀ ساختار شكلي و محتوايي رسائل موحدي، داراي جنبه‌‌هاي مختلف تاريخي بوده و بخشي از سنت تاريخ‌‌نگاري دورۀ موحدون به حساب مي‌‌آيد. اهميت علمي و تاريخ‌‌نگارانۀ اين رسائل از آنجا بيشتر نمايان مي‌‌شود كه جنبه‌‌هايي از زندگي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي را در بر مي‌‌گيرد. همچنين ازطريق بررسي زبان، سبك و موارد نگارشي اين رسائل، تصويري از زندگي فكري و ادبي آن دوران به دست مي‌‌آيد.