تأملي روش‌شناختي پيرامون شايعات مربوط به كشته‌شدگان انقلاب اسلامي (نمونۀ موردي 15خرداد 1342 و 17 شهريور1357)

شايعه در حكومت و جامعه همواره با اهداف چندسويه‎اي مطرح بوده است. طراحي شايعه از منظر گونه‎شناختي متنوع بوده و در انواع و روش‌هاي مختلفي به كار گرفته مي‌شود. در فرايند انقلاب اسلامي ايران نيز شايعات مختلفي در ارتباط با گروه‎ها و طيف‎هاي تأثيرگذار بر ساخت قدرت مطرح شده است. هدف پژوهش حاضر، بررسي روش‎شناختي شايعات مرتبط با موضوع تعداد كشته‌شدگان در برهۀ مبارزات انقلاب اسلامي و نقد روايت‎هاي موجود است. پرسش اصلي اين است كه شايعات پيرامون تعداد كشته‌شدگان در فرايند انقلاب در گفتمان‎هاي حكومت پهلوي و مخالفان آن با چه انگيزه‎هايي مطرح شده و بر پايۀ چه مباني روش‎شناختي مي‎توان آن‌ها را سنجش و نقادي كرد. در اين پژوهش كه براساس روش توصيفي‌تحليلي سامان‌يافته، تلاش مي‌‌شود تا براي ارائۀ تحليلي عميق‌تر از شايعات رايج اين برهه از نظريۀ تحليل گفتمان نيز استفاده شود. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه شايعه‌سازي به‌عنوان ابزاري براي «مظلوم‌نمايي» و «تبليغات عليه حاكميت» مورد استفادۀ مخالفان رژيم پهلوي قرار داشت و به همان نسبت به‌عنوان ابزاري براي تشكيك در خاستگاه انقلاب و رهبران آن با هدف تضعيف و به حاشيه‌راندن گفتمان انقلابي مورد بهره‌‌برداري رژيم پهلوي قرار مي‌‌گرفت.