تصوير در تصوير (پژوهشي در تصويرهاي هم‌پيوند براساس غزليات حافظ)

در علوم بلاغي، برخي از اصطلاحاتي كه بر فنون بلاغي يا تصاوير خيال اطلاق گرديده، به دلايل متعدد دقيق نيست و امروزه نياز مبرم است كه در تعريف و تحقيقشان بازخواني و بازبيني صورت گيرد. يكي از اين شگردها آن است كه چند تصوير به صورت متراكم در ساختار مصراع يا بيت ذكر مي ‌شوند و محققان علوم بلاغي، اين شگرد هنري را به‌اصطلاح «ابداع»، «تعدد تصاوير»، «تصويرهاي مضاعف»، «تضاعف تصاوير» و ... وضع و تعريف كرده ‌اند كه اين تعاريف و اصطلاحات، نياز به تأمل بيشتر دارد و با بازخواني آنها مي‌ توانيم دريچه ‌هاي تازه‌ اي به عالم خيال و تصويرگري ‌هاي شاعرانه بگشاييم. ما در اين پژوهش، به شيوۀ توصيف، تحليل و خوانش متن غزليات حافظ، سعي كرده ايم سير اين گونۀ هنري را در آثار بلاغي، معاني، تعاريف و دلالت آن را نشان دهيم و نيز پيوند اصطلاحات قراردادي براي آن را در كتب بلاغي متأخر بررسي كنيم و با نگاهي نو، تعريفي ديگر و نيز اصطلاحي براي آن ارائه كنيم كه مقصود شاعر از اين هنرنمايي، دقيق‌ تر و روشن‌ تر شود. نتيجه ‌اي مهم كه از اين پژوهش به دست مي‌ آيد، اين است كه اين تصرف شاعرانه، آن ‌گونه كه در پژوهش ‌هاي بسيار اندك امروزي مطرح شده است، يكي از بهترين شگردهاي هنري عمدتاً ناخودآگاه شاعرانه است و نيز از مباحث و موضوعات علم بيان است و نشان از گسترۀ دامنۀ خيال شاعر دارد.