بررسي «سه تابلو مريم» ميرزاده عشقي، بر اساس نظريۀ كنش پي‌ير بورديو

سيدمحمدرضا كردستاني مشهور به ميرزاده عشقي از پيشگامان شعر نو در دورۀ مشروطه به شمار مي‌آيد كه در اشعارش به مسايل سياسي، اجتماعي و فرهنگي اشاره مي‌كند؛ به همين دليل اشعار وي را مي‌توان با رويكرد جامعه‌شناسانه تحليل كرد. بررسي آثار ميرزاده عشقي بازگوكنندۀ بسياري از حقايق سياسي، اجتماعي و فرهنگي دورۀ زندگي شاعر است كه كانون نمود اين مسائل را مي‌توان در آثار وي به ويژه در شعر «سه تابلو مريم» يا «ايده‌آل» مشاهده كرد. نگارندگان بر اين باورند كه در اين شعر تلفيق «عامليت و ساختار» پي‌ير بورديو و مفاهيم كاربردي آن به بهترين وجه آشكار مي‌شود. با توجه به نظريۀ«كنش» بورديو چگونه افراد كنش‌گر در شعر ايده‌آل عشقي تحت‌‌تأثير سرمايه‌هاي دروني و عادت‌واره‌هاي نهادينه ‌شدۀ جامعۀ خويش نقش ايفا ‌مي‌كنند؟ دو مقولۀ «عادت‌واره» و «ميدان» به عنوان اساس ديدگاه‌هاي بورديو در اين شعر ميرزاده عشقي است كه با طرح اين دو مفهوم و تحليل ديالكتيك ميان آنها در جهان عيني مي‌توان نشان داد كه چگونه وضعيت نابرابر در جامعۀ دورۀ مشروطه همواره به نفع فرادستان بازتوليد مي‌شود. آنچه از شعر سه تابلو مريم دريافت مي‌شود تعارض و تناقض اجتماعي و فرهنگي در بين مصاديق سنت و مدرنيته است كه به عنوان يك كنش اجتماعي در نظريۀ فرهنگي بورديو نمود مي‌يابد. موضوعي كه اهميت اين مقايسه را دوچندان مي‌كند، نگاه ميرزاده عشقي به مسائل اجتماعي است كه وي را در برابر اسلاف و اخلاف خويش و همچون پي‌يربورديو در صف اول مبارزه با نظام سلطه‌ قرار مي‌دهد.