نقد روانكاوانه داستان «هانا» از آيين نوروزي

هانا داستاني در مجموعه داستان آب و هواي چند روز سال نوشته آيين نوروزي است كه برگزيده چهارمين دوره جايزه ادبي هفت اقليم شده است. هانا روايت مردي است كه در پي بيان حادثه جدايي از معشوقش درياست امّا پس از چند سطر تا پايان از هانا خواهرزاده خود كه تقريباً هنگام جدايي از دريا به دنيا آمده سخن مي‏‌گويد. با نظر به نشانه‏‌هاي متعدد در داستان به نظر مي‏‌رسد احساسات، كنش‏‌ها و گفتارهاي راوي در دلالت نخست واقع‏‌نما نيست و تعارضات و تناقضات فراواني را بين احساسات، كنش‏‌ها و گفتارهايش مي‏‌توان ديد. گاه به ‏تفصيل از موضوعات متفرقه‌‏اي سخن مي‏‌گويد تا از موضوع اصلي سخن نگفته باشد يا چيزي را پنهان كند. از اين رو با رويكرد نقد روانكاوانه فرويد با فرض رؤياگونگي داستان و قياس‏‌پذيري اثر هنري با رؤيا و اينكه سطح آشكار سطحي به‏‌مراتب با اهميت‏‌تر را پنهان مي‏‌دارد به كاوش در متن پرداخته مي‌شود. هدف كشف و تبيين معناي مفروض پنهان و يافتن انسجام و معنايي در ميان سخنان و عواطف راوي است. روش تحقيق استقرايي است. از طريق تحليل اجزاي متن و بررسي شواهد درون و برون‏‌متني اين نتيجه به دست آمد كه راوي، اندوه از دست دادن دريا، آرزوي زندگي با او و صاحب فرزند شدن را از طريق «جابه‌‏جايي» و «ادغام» در قالب نمادها و نشانه‏‌هايي چون زيرزمين، تاريكي، اعداد، كنش‏‌ها و گفتارهاي نامعمول سركوب و پنهان مي‏‌كند. تمامي اين نمادها و نشانه‏‌ها به‌‏مثابه نمودهايي از امر سركوب شده‏‌اند كه راوي نخست از خود و سپس از مخاطب پنهان مي‏‌كند.