تحليل نشانه‏‌شناسانۀ عنصر مكان در رمان گوانتانامو اثر يوسف زيدان بر اساس رويكرد پيرس

يوسف زيدان در رمان گوانتانامو كه عمده وقايع آن در زنداني به همين نام مي‏‌گذرد، به مشكلات و سختي‏‌هاي گرفتاران در زندان پرداخته است. مكان و دلالت‌‏هاي روان‏شناسانه و اجتماعي - سياسي آن، جايگاه برجسته‌‏اي را در رمان موردنظر به خود اختصاص داده است. عنوان رمان كه خود يك مدلول مكاني است بر اهميت كاركرد اين مفهوم در رمان افزوده است. پژوهش پيش رو، با هدف تبيين نشانه‏‌هاي مكان در رمان گوانتانامو و تعامل اين عنصر با ديگر عناصر و لايه‌هاي دروني متن، به شيوۀ توصيفي - تحليلي و در دو محور نظري و تحليلي تدوين شده است. در بخش نظري، مفاهيم نشانه‌‏شناسي و عنصر مكان، تعريف و تبيين شده و در محور تحليلي، به بررسي انواع مكان و تحليل دلالت‌‏هاي آن پرداخته شده است. يافته‏‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه مكان نقش بي‌‏بديلي را در رمان گوانتانامو ايفا كرده و دلالت‏‌هاي روان‏شناسانه و اجتماعي - سياسي متنوّعي را با خود حمل مي‏‌كند، به‏‌طوري‏‌كه مي‏‌توان عنصر مكان را بر اساس تأثيري كه از حالت‏‌هاي روحي شخصيّت‏‌ها مي‌‏پذيرد، به انواع مكان ذهني، مرتفع، مأنوس، نامأنوس، متعدّد‌الأبعاد، تغيير دلالت داده و خلأ‌آميز تقسيم كرد. همچنين ردّپاي سه نوع نشانۀ مدنظر پيرس كه عبارت‏‌اند از نشانه نمادين، شمايلي و نمايه‏‌اي در رمان گوانتانامو به‏‌وضوح قابل پيگيري است. با اين توضيح كه نشانۀ نمادين بيشترين حضور و بالاترين بسامد را از بين نشانه‏‌هاي سه‏‌گانه پيرس به خود اختصاص داده است.