بررسي و تحليل ديدگاه كلامي- ادبي نظامي گنجوي

از ديدگاه نظامي سخن و شعر تنها ابزاري براي گفت‌وگو و خلق زيبايي نيست، بلكه جايگاهي فراتر از آن در دستگاه آفرينش بر عهده دارد. از اين رو، وي علاوه بر خلق آثار ممتاز ادبي از منظر زيبايي‌شناسي، همواره در پي تبيين مسائل مهم هستي‌شناسي و آموزش مباني انديشه‌ورزي درباره‌ نظام هستي و مراتب وجودي آن است. در اين نظام فكري، شعر، شاعر و شاعرانگي بخشي مهم از مراتب هستي در دو ساحت آفرينشگري و تداوم هدف انبيا از منظر آگاهي‌بخشي به شمار مي‌آيند و در خدمت امور قدسي و در راستاي نظام عالي آفرينش جزو مهم‌ترين مراتب هستند. هدف اصلي جستار حاضر اين است كه ارتباط ديدگاه‌هاي كلامي نظامي را با ديدگاه‌هاي ادبي وي تبيين كند. از اين رو، نخست ديدگاه كلامي نظامي را در دو محور آفريدگار هستي و نحوه‌ آفرينش و سلسله مراتب هستي به اختصار بيان كرده‌ايم تا از اين طريق و در مرحله سوم، جايگاه شعر و شاعر در نظام هستي و اهميت و اغراض شاعر و رسالت شاعري در اين نظام فكري تبيين و ديدگاه كلامي- ادبي نظامي بر اين اساس روشن شود.