تحليل استراتژيك نظام تأمين مالي سازمان بيمه‌ي سلامت ايران

زمينه و هدف: سازمان‌هاي بيمه‌ي سلامت نقش مهمي در افزايش دسترسي مردم به خدمات سلامت و محافظت مالي از آن‌ها در مقابل هزينه‌هاي فاجعه بار سلامت دارند. سازمان بيمه‌ي سلامت ايران يكي از بزرگ‌ترين سازمان‌هاي بيمه‌ي سلامت عمومي در ايران است كه با چالش‌هاي مالي مواجه است. هدف اين پژوهش، تحليل استراتژيك نظام تأمين مالي سازمان بيمه‌ي سلامت ايران است.روش بررسي: اين پژوهش كيفي به روش پديدارشناسي تفسيري و با استفاده از مصاحبه‌هاي نيمه ساختاريافته با ۲۵ نفر از مديران و كاركنان سازمان بيمه‌ي سلامت ايران انجام شد. همچنين، اسناد مرتبط و داده‌هاي عملكردي اين سازمان جمع‌آوري و تحليل شدند. از روش تحليل موضوعي براي تحليل داده‌ها استفاده شد.يافته‌ها: تعداد ۱۹ قوت، ۲۴ ضعف، ۱۴ فرصت، ۳۷ تهديد و ۴۳ راهكار براي نظام تأمين مالي سازمان بيمه‌ي سلامت ايران شناسايي شد. افزايش پوشش جمعيتي و خدمتي بيمه‌ي سلامت، كاهش پرداخت از جيب مردم و نسخه‌نويسي الكترونيك از مهم‌ترين نقاط‌قوت؛ و ناپايداري منابع مالي، تجميع نامناسب منابع مالي، هزينه‌هاي اداري زياد و تأخير در پرداخت به ارايه‌كنندگان خدمات سلامت از مهم‌ترين نقاط ضعف سازمان بيمه‌ي سلامت ايران بود. سازمان بيمه‌ي سلامت ايران با فرصت‌هايي مثل حمايت دولت از پوشش همگاني سلامت و تأكيد بر پيشگيري و مراقبت‌هاي بهداشتي اوليه، حمايت قوانين از تجميع صندوق‌هاي بيمه‌اي سلامت و اجراي برنامه پزشكي خانواده در كشور و با تهديدهايي چون تغيير الگوي جمعيتي و اپيدميولوژيك كشور، عدم اجراي صحيح نظام سطح‌بندي خدمات سلامت و غيرواقعي بودن حق بيمه‌هاي سلامت مواجه است. راهكارهايي مانند افزايش سهم سلامت از توليد ناخالص داخلي، تجميع كاركردي صندوق‌هاي بيمه سلامت پايه، كاهش بروكراسي، افزايش شفافيت و پاسخ‌گويي و اصلاح نظام پايش و ارزيابي براي تقويت نظام تأمين مالي سازمان بيمه‌ي سلامت ايران ارايه شد.نتيجه‌گيري: سازمان بيمه‌ي سلامت ايران با چالش‌هاي ساختاري، بافتاري و فرايندي متعددي مواجه است كه نظام تأمين مالي آن را با اختلال مواجه ساخته است. كاهش درآمدها، افزايش هزينه‌ها و كاهش كارايي، عملكرد تأمين مالي اين سازمان را دچار مشكل كرده است. شناخت نقاط ضعف و چالش‌هاي نظام تأمين مالي و به‌كارگيري مداخلات اصلاحي، اولين گام در تقويت پايداري تأمين مالي سازمان بيمه‌ي سلامت ايران است.