كيفيت نقش‌‌آفريني عناصر زباني و روايي در پيكربندي متن آرش كمانگير

تعامل و تناظر مجموعه‌‌اي از عناصر زباني، ادبي، روايي و گفتماني شبكه‌‌اي از روابط را با ضرايب تأثير متفاوت در پيوند با متن شكل مي‌دهد. تركيب و تلفيق آراي نظريه‌‌پردازان حوزه‌‌هاي زبان، گفتمان و روايت پژوهشگر را از يك‌سونگري باز مي‌‌دارد و زمينه دست‌يافتن به نتايج مطلوب‌‌تر را فراهم مي‌‌سازد. در پژوهش حاضر، با رويكردي تلفيقي برخي از مهم‌‌ترين عناصر زباني، گفتماني و روايي به‌منزله عوامل مؤثر در شكل‌‌گيري معنا برشمرده شده و با توصيف جايگاه و نقش هريك از اين عناصر در متن، تلاش شده است سويه‌‌هاي درون‌‌متني و برون‌‌متني درك شود. به‌اين‌منظور، تحقيق حاضر در حوزه زبان‌شناسي نظريه سه‌سطحي هليدي و حسن (زمينه، عاملان و شيوه گفتمان) را اساس تحليل قرار داده‌‌ است. همچنين، جهت توصيف زمينه گفتمان به آراي ريفاتر درباب شعرشناسي رجوع شده است. در حوزه روايت‌‌شناسي نيز به برخي روايت‌‌شناسان ساختارگرا استناد شده و درنهايت، جهت توصيف عاملان گفتمان آراي ون‌ليوون (2008) درباب گفتمان و كنشگران به‌‌كار گرفته شده‌‌ است. نتايج تحقيق نشان داد كه اولاً، بن‌‌مايه و زمينه گفتمان در شعر آرش كمانگير بازتوليد كيش انتظار و اميد به رهايي ازطريق ظهور قهرمان و منجي است. ثانياً، عاملان (كارگزاران) گفتمان به دو دسته اصلي عامل فاعلي و پذيرنده عمل تقسيم شده‌‌اند. آرش، در نقش قهرمان قرباني، عامل فاعلي روايت است و مردم شهر كه منفعل و منتظرند در نقش پذيرنده عمل بازنمايي شده‌‌اند. ثالثاً، كسرايي با توجه به ميدان گفتماني و اعتقادي خاصي كه به آن تعلق دارد، شخصيت پادشاه را از روايت حذف كرده است.