زمين‌دمافشارسنجي و سرشت گدازه‌هاي حد واسط جنوب آتشفشان دماوند

دماوند آتشفشان چينه‌اي خاموشي در كمربند ماگمايي البرز در شمال ايران است كه با مخروطي مركب (بيش از 400 كيلومترمربع) روي پوستة نسبتاً ستبر رشته كوه البرز (58-67 كيلومتر) در فلات ايران جاي ‏‌گرفته است و مرتفع‌ترين كوه (5671 متر) در خاورميانه و جنوب آسيا به‌شمار مي‌رود. تكاپوي‌هاي آتشفشان دماوند با خروج حجم‌هاي كوچك و مجزايي از روانه‌هاي مافيك (تفريت، بازانيت، تراكي بازالت و آلكالي‌اليوين‌بازالت‌) نزديك به 1.8 ميليون سال پيش آغاز‏‌شده است و تا 600 هزار سال پيش با فوران‌ گدازه‌هاي حد واسط تا اسيدي (تراكي‌آندزيت، تراكي‌داسيت و تراكيت) ادامه يافته است. بر پاية تجزيه نقطه‌اي كاني‌هاي سازندة اين گدازه‌ها، تركيب پلاژيوكلاز (An31-58)، آندزين تا لابرادوريت و فلدسپار (Or32-65) سانيدين و انورتوكلاز است، ميكاي فلوگوپيت (Fe2+/(Fe2++Mg) 0.3)، كلينوپيروكسنِ اوژيت (Wo42-45 En42-47 Fs10-13) و ديوپسيد (Wo46-48En43-46Fs8-10) و كاني‏‌هاي تيره تيتانومگنتيت است. با محاسبات زمين‌دمافشارسنجي، تبلور فلوگوپيت‌ها در دماي 843 تا 819 درجة سانتيگراد و فشار 6 تا 0.63 كيلوبار و كلينوپيروكسن‌ها در دماي نزديك به 1200 درجة سانتيگراد و فشار 10 تا 6 كيلو بار روي داده است‏‌.