زمين‌شيمي، سنگ‌زايي و محيط زمين‌ساختي سنگ‏‌هاي آتشفشاني در جنوب‌باختري طرود (شاهرود)

مجموعه سنگ‏‌هاي آتشفشاني جنوب‌باختري طرود، بخشي از كمان ماگمايي سنوزوييك (ائوسن) در شمال پهنة ساختاري ايران مركزي است. افزون‌بر روانه‏‌هاي آندزيتي و بازالتي، ميان‌لايه‏‌هاي آهكي، آذرآواري‌ها (ليتيك‏‌توف، كريستال ليتيك‌توف) و اپي‌كلاست‏‌ها، اين سنگ‌ها را همراهي مي‏‌كنند. سنگ‏‌هاي بازالتي و آندزيتي سرشت كالك‏‌آلكالن پتاسيم متوسط دارند و با غني‏‌شدگي از عنصرهاي خاكي كمياب سبك (LREE)، آنومالي منفي Nb-Ta-Ti و نسبت بالاي LILE/HFSE شناخته مي‏‌شوند. ويژگي‏‌هاي يادشده نشان‌دهندة ‌پيدايش اين سنگ‏‌ها در پهنه‌هاي فرورانشي (كمان آتشفشاني حاشية قاره‌‏‌اي) است. سنگ‏‌هاي آتشفشاني بررسي‌شده محتواي SiO2 كم و مقدار Sr بالا دارند وبدون ناهنجاري چشمگير Eu هستند و ميزان Mg# آنها از 40 بيشتر است. اين ويژگي‌ها نشان‌ مي‌دهند خاستگاه ماگماي اولية سازندة آنها منبع گوشته‏‌اي غني‌شده بوده است. تغييرات Rb/Y در برابر Nb/Y نشان‏‌دهندة غني‏‌شدگي به‌علت مؤلفه‌هاي فرورانش و يا نقش آلايش پوسته‏‌اي در تحولات ماگمايي اين سنگ‏‌هاست. برپاية بررسي‏‌هاي زمين‌شيميايي، ماگماي مادر از خاستگاهي اسپينل‌لرزوليتي در ژرفاي نزديك به 80 تا 100 كيلومتر پديد آمده است كه هنگام صعود ماگما، فرايندهاي تبلور تفريقي و آلايش پوسته‏‌اي آن رادچار تغيير و تحول كرده‏‌اند.