سنگ‏‌نگاري، زمين‏‌شيمي و خاستگاه زمين‏‌ساختي سنگ‏‌هاي آتشفشاني ترشيري منطقة آسفيچ (جنوب باختري سربيشه، خراسان جنوبي)

منطقة آسفيچ در جنوب‌باختري سربيشه (خراسان جنوبي) و در مرز بلوك لوت و پهنة سيستان جاي دارد. سنگ‌‌هاي آتشفشاني ترشيري منطقه شامل پيروكسن آندزيت، آندزيت، داسيت، ريوداسيت، ريوليت (پرليت)، توف، برش و آگلومرا هستند كه روي پريدوتيت‏‌‌‌هاي سرپانتيني‌شده و ميكروگابروي كرتاسه جاي گرفته‏‌‌اند. كاني‌هاي پلاژيوكلاز، سانيدين، كوارتز، هورنبلند، بيوتيت و كلينوپيروكسن از كاني‏‌‌‌هاي اصلي و بافت‏‌‏‌‌هاي پورفيريتيك با زمينة ميكروگرانولار و يا ميكروليتي، گلومروپورفيريتيك، جرياني، حفره‏‌اي و پرليتي‏‌ از بافت‌هاي رايج اين سنگ‏‌‌ها هستند. منطقه‏‌‌بندي شيميايي، بافت غربالي و خوردگي خليجي در پلاژيوكلازها نشان‏‌‌دهندة شرايط نبود تعادل هنگام تبلور ماگما هستند. سنگ‌‌هاي يادشده، از سري ماگمايي كالك‏‌آلكالن و در گروه سنگ‏‌‌هاي با پتاسيم بالا به‌شمار مي‌روند. نمودارهاي بهنجارشدة عنصرهاي كمياب و خاكي كمياب اين سنگ‌‌ها در برابر گوشتة اوليه و كندريت وابستگي زايشي آنها با يكديگر را نشان مي‌دهند. تهي‏‌‌شدگي از عنصرهاي P، Ti، Ta و Nb و غني‌شدگي از U، K، Sr، Zr، Rb و Th و همچنين، غني‏‌شدگي LREE نسبت به HREE گوياي پيدايش اين سنگ‏‌‌ها در حاشية فعال قاره‏‌‌اي هستند و در پي ذوب‌بخشي گوة گوشته‏‌‌اي و افزوده‌شدن سازنده‌هاي متاسوماتيك آزادشده از سنگ‌كرة فرورونده و يا به‌دنبال نازك‌شدگي (لايه‌لايه‌شدگي) سنگ‌كرة ستبر پديد آمده‌اند. شواهد زمين‌شيميايي مانند Nb/Y در برابر Rb/Y نشان مي‏‌‌دهد آلودگي پوسته‏‌‌اي يكي از مهم‌ترين پديده‌ها در تحول ماگما در اين منطقه است. بر پاية نمودار‌هاي Dy/Yb در برابر La/Yb و Dy/Yb در برابر Dy مي‏‌‌توان خاستگاه ماگماي سازندة اين سنگ‌ها را ذوب بخشي گوشته اسپينل لرزوليتي در محدودة رخسارة اسپينل لرزوليت فلوگوپيت‌دار دانست.