زمين‏‌شيمي، سنگ‌زايي و خاستگاه زمين‌ساختي توده‏‏‌‏‌هاي نفلين‌سينيت رزگاه سراب، استان آذربايجان شرقي

تودة نفلين‌سينيت رزگاه در حاشية جنوبي پهنة آتشفشاني اهر- ارسباران (بخشي از كمربند البرز- قفقاز كوچك كه خود بخشي از كمربند بزرگ آلپ- هيمالياست) رخنمون دارد. سنگ‌نگاري تودة آذرين دروني نشان‌دهندة حضور سنگ‌هاي نفلين گابروي اليوين‌دار، نفلين مونزوسينيت، پسودولوسيت سينيت و پتاسيم‌فلدسپار نفلين‌سينيت به‌همراه دايك‌هاي بازيك (لامپروفير) و مشابه تودة آذرين دروني است. بر پاية مقدار عنصرهاي فرعي Co و Th و نسبت‌هاي Ce/Yb، Ta/Yb و Th/Yb و مقدار كمِ TiO2، سرشت ماگما كالك آلكالن پتاسيم بالا (شوشونيتي) است. الگوي REE، LILE و HFSE، بي‌هنجاري منفي عنصرهاي Nb و Ti و HFSE، بي‌هنجاري مثبت Pb و LILE همگي گوياي رخداد فرايند متاسوماتيسم گوشته و يا آلايش پوسته قاره‌اي است. بررسي كاني‌شناسي و زمين‌شيمي سنگ كل تودة آذرين دروني رزگاه و لامپروفيرهاي همراه نشان مي‌دهد احتمالاً خاستگاه گوشته‌اي با تركيب اولية اسپينل لرزوليتي دچار 1 درصد ذوب‌بخشي شده و مذاب اوليه را پديد آورده است. بر پاية الگوي زمين‌ساختيِ پيشنهادي، پس از فرورانش صفحة عربي به زير ورقة ايران و شكست تختة فرورونده و سپس رخداد رژيم كششي، ماگماي برخاسته از گوشتة غني‌شده و ذوب تختة فرورونده، در قاعدة پوسته دچار جدايش بلوري شده است و سپس با نفوذ بخش جدايش‌يافته به ترازهاي بالاترِ پوسته، آلايش پوسته‌اي رخ داده است. با خروج گازها و پيدايش شكستگي‌هاي عادي در سقف آشيانه، امكان نفوذ دايك‌هاي لامپروفيري و ديگر دايك‌هاي قطع‌كنندة تودة آذرين دروني در منطقة رزگاه فراهم شده است.