تبيين و تحليل سير ارتباط علمي محدثان و عالمان اصفهان و نيشابور از سدۀ سوم تا هفتم هجري

تعامل علمي در تمدن اسلامي زمينۀ بالندگي مراكز علمي و رشته‌هاي مختلف علوم را فراهم كرد. نيشابور به ‌عنوان يكي از مراكز مهم علمي جهان اسلام، به‌ خصوص در زمينۀ دانش حديث و با داشتن امتيازات ويژه در جذب عالمان اصفهان به نيشابور موفق بود. تعداد اين عالمان و محدثان اصفهاني در نيشابور در قرن چهارم و پنجم به‌دليل شرايط نيشابور به هفتاد نفر رسيد. شماري از عالمان نيشابور نيز در اصفهان حضور يافتند. برخي از عالمان و محدثان اصفهان، به‌خصوص كساني كه مذهب شافعي داشتند، با سفر به نيشابور بر جريان حديثي نيشابور تأثيرگذار شدند و جزء مشايخ محدثان مشهور نيشابور قرار گرفتند. اين نوشتار بر آن است تا با روش توصيفي و تحليلي اين سؤال را بررسي كند كه چه عاملي در تعامل محدثان و عالمان نيشابور و اصفهان در قرن چهارم و پنجم مؤثر بود؟ چگونه محدثان اصفهان در دانش حديثي نيشابور تأثير گذاشتند؟ محدثان اصفهان به‌دليل رونق مذهب شافعي در نيشابور و امتيازاتي كه براي پيروان مذهب شافعي فراهم بود، در قرن چهارم و پنجم به نيشابور سفر و با محدثان نيشابور تعامل علمي كردند. همچنين برخي محدثان اصفهان با حضور در نيشابور جزء مشايخ و استادان محدثان بزرگ و مشهور شافعي‌مذهب نيشابور شدند و دستاورد اين تعامل وجود روايات محدثان اصفهاني در تأليفات محدثان مشهور نيشابوري بود كه به‌طور محسوسي در تأليفات محدثان مشهور نيشابور به چشم مي‌خورد.