روش شناسي علم ديني؛ نقدِ روش شناختيِ الگوي حكمي- ‌اجتهادي

تحقق تمدن نوين اسلامي بدون عنصر دانش نو و آن نيز بدون مطالعات علوم انسانيِ اسلامي شدني نيست. يكي از خلاء هاي مطالعات علوم انسانيِ اسلامي امروز مطالعات روش شناسي بوده و الگوي حكمي اجتهادي به عنوان يكي از روش هاي علوم انسانيِ اسلامي محل بحث و نقد و بررسي علمي است. از سوي ديگر، «نقد علمي»، تحليل و ارزيابي امتيازات و كاستي‌هاي يك اثر علمي است و بر اين اساس در مقالۀ پيش رو به نقد علميِ الگوي حكمي- اجتهادي علوم اجتماعي اسلامي ، و ارزيابيِ نقاط امتياز و كاستي هاي آن پرداخته مي شود. مواردي مانند: اهتمام به نظريه پردازي، اهتمام به مسالۀ علم ديني، ضرب در سنّت فلسفي صدرايي و سنت اجتهادي، توجه به جنبه هاي روش شناختي، اهتمام به نظريه پردازي و به روزسازي الگو در ذيل نقاط قوت مطرح شده و همچنين نقاط ضعف به دو دسته نقاط ضعف ساختاري و محتوايي تقسيم مي شوند مانند: فقدان تعريف جامع و مرزگذاري مفاهيم، عدم نظام مندي نسبت الگو با طبقه بندي علوم، پَرش هاي ساختاري، نحوه تلقي از علوم اجتماعي، اغتشاش مفهومي، معيار نظريه معرفت شناختي، و مسائل روشي. در اين پژوهش از روش تحليلي – انتقادي بهره برديم و در نهايت بر اين نكته تاكيد شده كه همواره نقدهاي متديك(روش شناختي) برنقدهاي محتوايي مقدّم هستند چرا كه از چگونگي شكل گيري ساختار علمي يك پژوهش سخن مي گويند و تا چارچوبي روشمند تنظيم نشود، راهي به سوي سرزدن يك انديشه، ديدگاه، يا نظريه علمي باز نخواهد شد.