حقيقت و واقعيت در پراگماتيسم پيرس و جيمز

حقيقت و واقعيت از مباحث بنيادي فلسفي است كه پراگماتيست‌ها دربارۀ آن مباحث ويژه‌اي مطرح كرده‌اند. در اين مقاله آراي پيرس و جيمز در‌ اين ‌خصوص با هم تطبيق داده مي‌شود تا به اين سؤال پاسخ داده  شود كه چرا با اينكه پيرس بنيان‌گذار پراگماتيسم است، جيمز از شهرت گسترده‌تري برخوردار است؛ تفكر او بيشتر پي‌گرفته مي‌شود و از او نيز به‌عنوان مؤسس پراگماتيسم نام مي‌برند؟ آنچه باعث اين مسئله شده، نظرگاهي است كه اين دو دربارۀ نظريۀ حقيقت اتخاذ كرده‌اند؛ از‌اين‌رو، بررسي حقيقت و واقعيت از لحاظ معنا، اقسام، معيار و جايگاه آنها در پراگماتيسم، هم نظر آنان را در مورد اين دو مبحث به‌خوبي بازگو مي‌كند و هم به پرسش اين مقاله پاسخ مي‌دهد. پراگماتيسم بر اصل پراگماتيكي استوار است كه پيرس واضع آن بوده و جيمز نيز آن‌ را پذيرفته‌ است. آنان با اصل پراگماتيكي، آثار و نتايج عملي مفاهيم را مي‌سنجند. تمايز اين دو فيلسوف در اين است كه پيرس اصل پراگماتيكي را اصلي منطقي دانسته، با نظريۀ معنا مرتبط مي‌سازد و جيمز آن را با نظريۀ حقيقت گره مي‌زند و اين باعث مي‌شود پراگماتيسم جيمز در صدر تفكرات پراگماتيستي بعدي قرار گيرد. افزون بر اين، در اين مقاله به اين پرسش نيز مي‌پردازيم كه آيا پراگماتيسم آنان در نظريۀ واقعيت و حقيقت، توانسته است خود را از قيد فلسفۀ متافيزيكي برهاند؟ پاسخ اين پرسش آن است كه پيرس و جيمز ديدگاه‌هاي مؤثر وجديدي در فلسفه مطرح كرده‌ و برخي از اصول فلسفۀ متافيزيكي را به چالش كشيده‌اند؛ اما با اين همه، هنوز در چارچوب تفكر متافيزيكي مي‌انديشند.