ديدگاه ملاصدرا دربارۀ رئيس حكومت و ويژگي‌هاي او، بر پايۀ كتاب مبدأ و معاد

تشكيل حكومت به‌منظور دستيابي بشر به اهداف فردي و اجتماعي خود، يك ضرورت عقلاني است؛ اما بحث دربارۀ حق حاكميت و ويژگي‌هاي حاكم همواره ازجمله مباحث چالش‌برانگيز بوده است. هدف از اين نوشتار، واكاوي آراء ملاصدرا دربارۀ رئيس حكومت و خصوصيات اوست. پرسش اصلي اين است كه از منظر ملاصدرا حق حاكميت بر جامعۀ اسلامي براي چه كسي ثابت است و چه ويژگي‌هايي بايد داشته باشد؟ اين مطالعه از نوع پژوهش تحليل محتواست كه با مراجعه بر منابع مكتوب آن حكيم متأله و مباني فلسفي وي، با تكيه بر كتاب مبدأ و معاد انجام مي‌گيرد. با گردآوري داده‌ها و با عنايت به برخي مباني فكري ملاصدرا معلوم شد كه از نظر وي اولاً، وجود رئيس حكومت براي ادارۀ جامعه و سوق‌دادن افراد به سعادت و كمال حقيقي بشر يك ضرورت است و ثانياً، از آنجا كه حق حاكميت بالذات از آن خداوند است، تنها فردي حق حاكميت بر مردم را دارد كه مأذون و منصوب از جانب او باشد؛ چنين فردي بر پايۀ قاعدۀ امكان اشرف به‌ترتيب يا نبي خداست كه با تكيه بر دانش لدني خود، سعادت حقيقي و راه رسيدن به آن را به‌درستي مي شناسد يا امام مأذون و منصوب از طرف اوست. وي سپس برخي از ويژگي‌هاي حاكم را برمي‌شمارد.