تحليل اندازه واحدهاي بهره‌برداري كشاورزي و ارائه راهكارهاي مناسب براي يكپارچه‌سازي اراضي

پديده خرد شدن اراضي كشاورزي كه به ‏صورت جدي، از پنجاه سال قبل، آغاز شده و در يك دهه اخير، به‏‌گونه‌‏اي نگران‌‏كننده در حال افزايش بوده اســت، از موانع بســيار مهم براي تحقق توسعه پايدار و امنيت غذايي در كشور به ‏شمار مي‌رود. پژوهش كاربردي حاضر، با هدف بررسي و تحليل اندازه واحدهاي بهره‌برداري كشاورزي و ارائه راهكارهاي مناسب براي يكپارچه‌سازي اراضي، به روش توصيفي- تحليلي انجام گرفت. گردآوري داده‌هاي پژوهش با بهره‌‏گيري از روش‌هاي كتابخانه‌اي و ميداني (پرسشنامه و مصاحبه) انجام پذيرفت؛ و در اين ارتباط، براي دستيابي به راهكارهاي يكپارچگي اراضي كشاورزي، از تحليل سوات (SWOT) استفاده ‌شد. بدين منظور، بر اساس بررسي‌هاي اسنادي و كتابخانه‌اي و نيز مصاحبه‌ با برخي از كارشناسان و خبرگان، فهرستي از عوامل راهبردي (نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهديدها) تهيه و با ارسال پرسشنامه، نسبت به ارزيابي عوامل داخلي (IEF) و خارجي (EFE) اقدام شد. ميانگين نظرات اخذشده از 45 كارشناس ستادي و استاني وزارت جهاد كشاورزي آشنا به موضوع حاكي از آن بود كه امتياز ارزيابي عوامل داخلي (IEF) 2/72 و امتياز ارزيابي عوامل خارجي (EFE) 2/94 است. براي تدوين راهبردهاي يكپارچه‌سازي اراضي با تركيب زوجي مؤلفه‌هاي چهارگانه قوت (S)، ضعف (W)، فرصت (O) و تهديد (T)، چهار گروه راهبردهاي تهاجمي (SO)، رقابتي (ST)، محافظه‌‏كارانه (WO) و تدافعي (WT) براي يكپارچه‌سازي اراضي كشور استخراج شدند. همچنين، براي تعيين موقعيت راهبردي، از ماتريس داخلي و خارجي (IEM) استفاده ‌شد. با توجه به نتايج به ‏دست‌‏آمده، ميانگين امتياز ارزيابي عوامل داخلي (IEF) و ارزيابي عوامل خارجي (EFE) نقطه برخورد امتياز ماتريس داخلي و خارجي در منطقه راهبرد تهاجمي (SO) قرار گرفت، بدين معني كه بايد اقدامات يكپارچه‏‌سازي در قالب اين نوع راهبرد و با استفاده از نقاط قوت داخلي و فرصت‌‌هاي خارجي انجام شود. بديهي است كه وزارت جهاد كشاورزي براي بهره‏‌گيري مناسب از هشت راهبرد‌‌ SO به‌‏دست‌‏آمده، بايد با همكاري و مشاركت ساير دستگاه‌هاي مسئول، اجراي راهبرد‌‌هاي ST ،WT و WO را نيز مورد توجه قرار دهد.