تأثير فرآوري فيزيكي سيلاژ و سطوح الياف غير علوفه‌اي بر مصرف خوراك، قابليت هضم مواد مغذّي، فراسنجه‌هاي شكمبه‌اي و رفتار مصرف خوراك گوسفند

سابقه و هدف: در ايران سيلاژ ذرت بخش مهم علوفه نشخواركنندگان را تشكيل مي‌دهد. فرآوري مكانيكي علوفه ذرت مي‌تواند ويژگي‌هاي سيلاژ ذرت را بهبود ‌بخشد. در اين فرآيند، با استفاده از غلطك‌هاي دندانه‌دار علوفه‌هاي خرد و عمل‌آوري شده و به بدين-ترتيب قابليت هضم نشاسته و ديواره سلولي افزايش مي‌يابد. نرخ تخمير نشاسته دانه جو در شكمبه سريع بوده و ضمن افزايش توليد پروتئين ميكروبي مي‌تواند سبب افزايش بروز ناهنجاري‌هاي گوارشي در نشخواركنندگان شود. الياف نامحلول در شوينده‌ي خنثي تفاله چغندرقند بسيار قابل هضم است. اين پژوهش به‌منظور بررسي تأثير دو سطح عمل‌آوري سيلاژ ذرت و تأثير دانه جو و تفاله چغندر قند بر كيفيت سيلاژ، مصرف خوراك، قابليت هضم مواد مغذّي، فراسنجه‌هاي شكمبه‌اي و رفتار مصرف خوراك در گوسفند كرماني انجام شد. مواد و روش‌ها: در اين پژوهش از 8 رأس بره نر 2 ساله كرماني با ميانگين وزن 8/2± 42 كيلوگرم در يك آزمايش فاكتوريل 2×2 در قالب طرح مربع لاتين در چهار دوره ۲۱ روزه استفاده شد. جيره‌هاي آزمايشي شامل ۱)سيلاژ ذرت فرآوري شده+ كنسانتره داراي دانه جو، 2)سيلاژ ذرت فرآوري شده+ كنسانتره داراي تفاله چغندر قند، 3)سيلاژ ذرت فرآوري نشده+ كنسانتره داراي دانه جو، 4)سيلاژ ذرت فرآوري نشده+ كنسانتره داراي تفاله چغندر قند بودند. خوراك روزانه در دو وعده 00/8 و 00/18 توزيع شد. داده‌هاي پژوهش در نرم افزاز Excel ذخيره و با نرم افزار SAS تجزيه و تحليل آماري شدند.يافته‌ها: فرآوري سيلاژ سبب كاهش درصد ماده خشك و الياف نامحلول در شوينده‌ي خنثي، افزايش نيتروژن آمونياكي، pH (42/4 و 04/4، به ترتيب در سيلاژ فرآوري شد و نشده، 01/0=P) و نمره ارزيابي حسي سيلاژ شد (15 و 18، به ترتيب در سيلاژ فرآوري شد و در سيلاژ فرآوري نشده، 02/0= P). مصرف خوراك در جيره داراي سيلاژ فرآوري شده و جيره داراي دانه جو بيشتر بود. قابليت هضم ماده آلي و الياف نامحلول در شوينده خنثي در جيره داراي تفاله چغندر قند بيشتر بود. نيتروژن آمونياكي مايع شكمبه در ساعت‌هاي دو و هشت بعد از تغذيه در جيره‌هاي داراي سيلاژ فرآوري نشده (ميلي‌گرم در دسي ليتر) بيشتر بود (به ترتيب 17/21 و 81/22، 02/0=P) و در ساعت ۶ بعد از تغذيه نيز در جيره داراي تفاله چغندرقند كمتر بود. هشت ساعت بعد از تغذيه، pH مايع شكمبه در جيره داراي تفاله چغندرقند همراه با سيلاژ فرآوري نشده به‌صورت معني‌داري بيشتر از ديگر جيره‌هاي آزمايشي بود (92/6‌، 01/0=P). جمعيت پروتوزوآء شكمبه در جيره داراي سيلاژ فرآوري نشده و دانه جو بيشتر بود. زمان مصرف خوراك در جيره‌هاي داراي سيلاژ فرآوري نشده بيشتر بود. بيشترين زمان نشخوار مربوط به گوسفندان تغذيه شده با جيره داراي سيلاژ فرآوري شده بود. بالاترين زمان جويدن در جيره‌هاي داراي دانه جو بود.نتيجه‌گيري: گرچه فرآوري علوفه ذرت سبب شد نمره ارزيابي حسي در سيلاژهاي فرآوري شده كاهش يابد، امّا فرآوري سبب افزايش مصرف ماده خشك و مصرف ماده آلي در جيره‌هاي داراي اين نوع سيلاژ گرديد. تأثير فرآوري بر پاسخ‌هاي حيواني بيشتر از تأثير دانه جو و يا تفاله چغندر قند بر اين پاسخ‌ها بود. پيشنهاد مي‌شود براي تأثيرگذاري بيشتر، علوفه ذرت با ماده خشك حدود 30 درصد عمل‌آوري شود.