ارزيابي طرح‌هاي توسعه شهري و تبيين عوامل ناكارآمدي محتوايي و رويه‌اي آن‌ها در ايران

سازمان دادن و نظم بخشيدن به شهر و چگونگي رشد و تحول آن و آگاهي كامل از ابعاد مختلف رشد و توسعه آن و كنترل روند آينده آن نياز به برنامه‌ريزي‌هاي دقيق دارد. در همين راستا، طرح‌هاي توسعه شهري به‌منظور هدايت بهتر روند آن‌ها به‌گونه‌اي پايدار تهيه‌شده‌اند و بنيادي‌ترين ابزار شكل‌دهي شهرها بر اساس نظم و برنامه از پيش انديشيده شده محسوب مي‌شوند. انجام مطالعات و تهيه طرح‌هاي توسعه شهري آغازي بر بهبود وضعيت فضايي كالبدي شهرها هستند. پژوهش حاضر به بررسي و تحليل طرح‌هاي توسعه شهري ايران با استفاده از مفاهيم ديدگاه‌هاي برنامه‌ريزي و تبيين عوامل ناكارآمدي اين طرح‌ها مي‌پردازد. اين پژوهش در زمرة تحقيقات بنيادي-توسعه اي و روش توصيفي تحليلي قرار مي‌گيرد. روش تحقيق در اين پژوهش شامل مطالعات كتابخانه‌اي است كه در آن مفاهيم اساسي نظريه برنامه‌ريزي مرتبط با طرح‌هاي توسعه گرداوري شده و به‌صورت مرحله‌اي توسط كارشناسان ارزيابي‌شده است. بر اساس نتايج به‌دست‌آمده معيار مشاركت و اجتماع‌محوري وضعيت نامناسبي را نسبت به ساير معيارها دارد. در ارزيابي مرحله‌اي از طرح‌هاي توسعه شهري، مراحل تدوين اهداف و سنجش وضع موجود، وضعيت بهتري را نسبت به مراحل تصميم‌گيري و اجرا و ارزيابي پس از اجرا دارند. بر اساس اين آسيب‌شناسي صورت گرفته، لزوم كاربست اين معيارها در تمامي مراحل تهيه و اجراي طرح‌ها ضرورت دارد. تهيه طرح‌هاي كنوني نه‌تنها پاسخگوي بسياري از ابعاد شهرها نيست، بلكه ادامه آن‌ها به اين شكل و ناديده گرفتن مفاهيم اساسي، هيچ مشكلي را حل نكرده و چه‌بسا به دليل همگام نبودن با تحولات زماني، خود مشكلات عديده‌اي را ايجاد كنند