لاله‌زار، خط مقدم مدرنيزاسيون در تهران (لاله‌زار، بازتاب نفوذ مدرنيته از شهر به جامعۀ ايراني)

بيان مسئله: نگاه نو به جامعه در عصر قاجار، با جريان‌هاي مدرنيزاسيون جهاني هم‌زماني دارد و احداث خيابان لاله‌زار، از اولين اقدامات حاكميتي در ايران براي ورود به اين عرصه است. مي‌توان مدعي شد، ماجرايي كه بر خيابان لاله‌زار گذشته، بازتابي دقيق از تعريف «مدرن» است كه آن را از يك خيابان باغي، به يك فضاي جمعي شهري بدل كرده است. تغييرات نماي ساختمان‌ها، استقرار مبلمان شهري، سنگفرش معابر و تقويت كاركردهاي خيابان همچون ساخت هتل، كافه و سالن تئاتر از مهم‌ترين جلوه‌هاي اين فرايند است. خيابان لاله‌زار كه در دورۀ قاجار با هدف ايجاد مكاني تفرجي در شهر براي درباريان و متمولين احداث شده بود، در دورۀ پهلوي، اول به فضاي جمعي براي عموم جامعه تحول يافت و امكان گذران اوقات تفريح و حضور و مشاركت در جريان زندگي شهري را براي جامعه فراهم آورد. هدف پژوهش: خوانش نقش ادراكي فرآيند مدرنيزاسيون شهري در شكل‌گيري جامعه مدرن تهران دورۀ پهلوي اول با استناد به تحولات كالبدي خيابان لاله‌زار.  روش پژوهش: با متمايز كردن چهار مداخلۀ «تزئين‌گرايي»، «خطي‌سازي»، «نماگرايي» و «مونومان‌گرايي» كه اقدامات اساسي در مدرنيزاسيون شهري محسوب مي‌شود، خيابان لاله زار با روش تحليل تصويري، ارزيابي و ردپاي معيارهاي فوق در آن تحليل مي‌شود. نتيجه‌گيري: پديدارشدن يك «آمبيانس» شهري متفاوت از فرهنگ عمومي جامعه به‌عنوان ثمرۀ مدرنيزاسيون خيابان لاله‌زار و اين واقعيت كه مدرنيزاسيون در ايران با خيابان لاله‌زار آغاز شد و سرعت گرفت، نتايج اصلي پژوهش را شكل مي‌دهد.