تأملي در جلوه‌هاي بصري محرم از منظر ادراك هاپتيكي (مطالعۀ موردي: شهر اصفهان- محرم 1402)

بيان مسئله: تأثير كيفيت‌هاي بصري شهر بر مخاطبان، از موضوعات مهم برنامه‌ريزي شهري است. اين موضوع در برپايي تصاوير مناسبتي بيش‌تر مشهود است. به مناسبت ماه محرم، همه‌ساله در شهرهاي مختلف ايران تصاويري متناسب با اين ايام نصب مي‌گردد. كاربرد عناصر و مؤلفه‌هاي مرتبط با مذهب به قصد تأثيرگذاري بيش‌تر بر حاضران در فضاهاي شهري، از موضوعات مهم در اين زمينه است كه بركيفيت حضور و ادراك مخاطبان تأثيرات مستقيم مي‌گذارد. تحليل و واكاوي زيست روزمرۀ شهروندان در چنين بستري، اهميت زيادي در مطالعات تاريخ اجتماعي دارد. در شهر اصفهان به مناسبت محرم 1402، تبليغات گسترده‌اي توسط شهرداري صورت گرفت. در تصاوير نصب‌شده، يك عنصر بصري مشترك يعني اشك، به‌نحو شاخصي برجسته‌نمايي شده بود. اين پژوهش در پي پاسخگويي به اين پرسش است كه، آثار مناسبتي به‌نمايش درآمده چه ويژگي‌هايي داشته و چه معني‌هايي به مخاطبان القا مي‌كنند؟هدف پژوهش: هدف از پژوهش تبيين معناي جلوه‌هاي بصري ماه محرم در فضاي اجتماعي معاصر است.  روش پژوهش: اين پژوهش از نوع بنيادي و براساس ماهيت توصيفي- تحليلي است. شيوۀ تجزيه‌ و تحليل اطلاعات به ‌روش كيفي با در نظر گرفتن مضمون، بر اساس قوۀ بصري و ادراك هاپتيكي انجام شده است.نتيجه‌گيري: نتايج اين پژوهش نشان‌گر آن است كه نمايش آثار مناسبتي با مفهوم محوري سوگ، علاوه‌‌بر حس بصري، ساير حواس مخاطبان را نيز درگير مي‌كند. در نتيجۀ ادراك هاپتيكي حاصل‌شده، رابطه‌اي حساني ميان بيننده و فضاي شهر شكل مي‌گيرد. با افزوده‌شدن بر شمار حاضران در صحنه، نوعي حسانيت گروهي بروز مي‌كند كه نقش مؤثري در ايجاد مشاركت جمعي دارد.