بررسي انتقادي نگرش مفسران معاصر به تاريخ

علم تاريخ در غرب، از سده 19 ميلادي تاكنون جهش‌هاي بسياري داشته است. درگذر اين سال‌ها، تاريخ باعث شده تا ابهامات بسياري رفع، سؤالات بسياري پاسخ و باورهاي اشتباه متعددي تصحيح شود. اما بااين‌وجود تاريخ‌نگاري و تاريخ‌نگري در جهان اسلام همپاي اين تحولات حركت نكرده است. همين نيز باعث شده تا وقتي يك موضوع از منظر رويكرد غربي و اسلامي مقايسه شوند تفاوت چشم‌گيري ميان آنها به چشم بيايد. نمونه واضح اين نوع از تفاوت‌ها را در طرح موضوعات تاريخي در تفاسير قرآن و آثار قرآني مستشرقان مي‌توان ديد. مقاله پيش‌رو با رويكردي انتقادي تلاش دارد تا با دقت‌نظر در ضعف‌ها و قوت‌هاي تاريخ‌نگري مفسران مسيري كه تفاسير قرآن براي هم‌سو شدن با پيشرفت‌هاي علم تاريخ بايد بپيمايد را متذكر شود. در همين راستا اهتمام به ارزش تعليمي تاريخ و احتراز از اسرائيليات را به‌مثابه دو نكته مثبت تفاسير مي‌توان در نظر گرفت كه مي‌تواند وجه تمايز رويكرد اسلامي با رويكرد غربي محسوب مي‌شود، اما براي ارتقاء وضعيت تاريخ نگري تفاسير قرآن پاره‌اي از آسيب‌ها همچون وجود مواضع متناقض، فقدان توازن ميان عبرت‌گرايي و عينيت‌گرايي، غلبه نگرش ايدئولوژيك در تحليل و همچنين شخصيت محوري را مي‌بايست مورد‌توجه جدي قرار داد.