تاثير تحولات ساختاري نامنظم بر توسعه‌نيافتگي سكونتگاه‌هاي روستايي (مورد: بخش مركزي شهرستان منوجان)

هدف: نظام فضايي سكونتگاه‌هاي روستايي از دو جزء اصلي ساختارها و كاركردها تشكيل شده است. افزون بر اين دو جزء، بحث عوامل و نيروهاي دورني نيز مطرح است كه بر قابليت‌ها و محدوديت‌هاي نظام سكونتگاهي اثرگذار مي‌باشند، يعني عوامل و نيروهاي كه در شكل‌دهي و تحول نظام سكونتگاهي دخالت دارند ولي در كنار نيرو‌هاي دروني، نيروهاي بيروني نيز مطرح است كه به نوبه‌خود در فرآيند شكل‌پذيري و تحول نظام فضايي سكونتگاه‌هاي روستايي دخالت دارند؛ لذا در پژوهش سعي شده است، تاثير تحولات ساختاري- كاركردي نامطلوب و بدون قاعده در عدم توسعه سكونتگاه‌هاي روستايي بخش مركزي شهرستان منوجان در استان كرمان، مورد ارزيابي قرار گيرد. روش پژوهش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، كاربردي و از نظر روش توصيفي-تحليلي است. جامعه آماري پژوهش، تعداد 66 روستاي بخش مركزي شهرستان منوجان با جمعيت 49428 نفر است. جهت نمونه گيري؛ با استفاده از فرمول كوكران، 379 نفر از روستاييان منطقه، محاسبه و بين آنها، پرسشنامه تكميل شده است. روايي پرسشنامه تحقيق به شيوه صوري و محتوايي و نيز پايايي آن بر اساس آلفاي كرونباخ به ميزان0.83 تاييد شد. براي تجزيه و تحليل از آزمون‌هاي آماري با بهره‌گيري از نرم افزار SPSS استفاده شده است. يافته‌ها: نتايج پژوهش بيانگر آن است كه بين نظام سكونتگاهي با رويكرد ساختاري-كاركردي و توسعه يافتگي سكونتگاه‌هاي روستايي بخش مركزي منوجان رابطه معنادار وجود ندارد. بيشتر سكونتگاه‌هاي روستايي از حداقل خدمات و امكانات برخوردار نبوده و اكثر آنها طبق آزمون همبستگي پيرسون جزء روستاهاي ناپايدار محسوب مي‌شوند. همچنين بين مولفه هاي تحولات ساختاري-كاركردي و شاخص هاي عدم توسعه يافتگي رابطه معناداري وجود دارد. نتايج آزمون رگرسيون چندگانه توام با ميزان 0.361 درصد، نشان دهنده تاثيرگذاري مولفه هاي ساختاري-كاركردي (متغير مستقل) بر سطح توسعه سكونتگاهي (متغير وابسته) روستاهاي بخش مركزي شهرستان منوجان مي باشد و بيانگر آن است كه اين مولفه ها، 41.6 درصد تغييرات در سطح توسعه سكونتگاهي روستاهاي شهرستان منوجان را تبيين مي نمايند. نتيجه‌گيري: طبق يافته‌هاي پژوهش سكونتگاه‌هاي روستايي بخش مركزي منوجان به لحاظ توسعه‌يافتگي، ناپايدار به لحاظ پويش ساختاري-كاركردي، نامنظم و پراكنده و فاقد برخورداري از خدمات و امكانات مي‌باشد.