بررسي «زبان شعر» در تركيب‌بند عاشورايي موسوي گرمارودي

سروده هاي عاشورايي از رايج ترين گونه هاي شعر آييني است كه در آن‌ها جلوه هاي متنوعي از اين واقعه بزرگ مطرح مي شود. تركيب‌بند‌ِ «آغاز روشنايي‌ِ آيينه‌» يكي از مهم‌ترين‌ اشعار علي موسوي گرمارودي در موضوع عاشورا و حماسة كربلاست كه كاركردهاي زباني آن در پژوهش پيش رو به شيوه توصيفي – تحليلي، بررسي شده است. اين پژوهش بر اساس يكي از الگوهاي بررسي زبان شعر، در سه لايۀ بيروني(آرايه‌هاي لفظي) مياني (صنايع معنوي) و لايۀ مركزي (هسته زبان: معنا) انجام شده است. اين الگو تمام جنبه‌هاي شعر و زواياي پيدا و پنهان آن را در برمي‌گيرد و در تحقيقات سبك‌شناسي نيز كاربرد دارد. يافته‌هاي تحقيق، دربارۀ اين تركيب بند عاشورايي، نشان داد كه اين شعر در هر سه لايه به كمال نسبي رسيده است؛ البته بيشترين نمود هنري كلام در لايۀ بيروني يعني شگردهاي علم بديع به ويژه «تكرار» است و سپس استفاده از آرايه‌هاي معنوي از قبيل تشبيه، استعاره، ايهام، كنايه و تناسب در كميت و كيفيتي مطلوب ديده مي‌شود كه سهم تشبيه آن‌هم از نوع حسي، در اين لايه بيشتر است. با اين تمهيدات، انديشه شاعر بهتر به خواننده منتقل مي‌شود. همچنين براي تعميق معنا در كنار شگردهاي بلاغي از تمهيدات دستور زبان فارسي همانند همسان سازي و جابه جايي اركان جمله نيز استفاده شده، شعر را در «تكنيك» و «معنا» به ميزان قابل توجهي، ارتقا بخشيده است.