تأملي بر آيين هاي رزم و جنگاوري بر اساس دارابنامۀ بيغمي

مقالۀ حاضر به بررسي دارابنامه (887 ه.ق) يا به تعبير دقيق‌تر فيروزشاه‌نامه مي‌پردازد. دارابنامه، يكي از كهن‌ترين حماسه‌‌هاي عاشقانه و عاميانۀ فارسي ايران قبل از اسلام است كه محمد بيغمي آن را دربارۀ قهرماني‌هاي فيروزشاه پسر داراب كياني روايت كرده و محمود دفترخوان آن را نگاشته است. نويسندۀ مقاله با توجه به اين نكته كه داستان‌هاي عاميانۀ كهن مي‌توانند منبع ارزشمندي براي كشف آداب و رسوم دوران روايت داستان نيز باشند، درنظر دارد با استفاده از رويكرد توصيفي- تحليلي مبتني بر متن دارابنامۀ بيغمي -كه حماسه‌اي عاشقانه (رمانس) است- گوشه‌‌هايي از آداب و رسوم جنگاوري ايران كهن را بازنمايد؛ ازاين‌رو مي‌كوشد با پاسخ به اين پرسش كه آيين رزم و جنگاوري در دارابنامۀ بيغمي چگونه است و آداب و رسوم جنگاوري اين داستانِ متعلق به ايران پيش از اسلام، چقدر با آداب و رسوم اسلامي و دوران نويسنده مطابقت دارد؟، تبيين كند داستان‌هاي عاميانه از جمله دارابنامه، علاوه بر تبيين آداب و رسوم مرسوم در ايران كهن و دوران پيدايش خود، آداب رايج دوران كتابت داستان را نيز منعكس مي‌كنند؛ چنانكه مي‌توان گفت بسياري از آيين‌هاي مرسوم رزم در دارابنامه بيغمي، متعلق به عصر اسلامي است؛ به‌گونه‌اي‌كه اين اثر را از نظر ويژگي‌هاي رزمي مي‌توان با شاهنامه‌ها، فتوت‌نامه‌ها وآثار پهلواني فارسي مطابقت داد.