اثر برخي ضدعفوني كننده‎ ها بر كنترل آلودگي ريزنمونه‌هاي شمشاد هيركاني در شرايط درون شيشه‌اي

مقدمه و هدف: شمشاد هيركاني با نام علمي Buxus hyrcana Pojark درختي هميشه‎سبز و بومي جنگل‌هاي هيركاني در شمال ايران است كه از جمله گونه‌هاي گياهي در خطر انقراض محسوب مي‎شود. تكثير درون شيشه‎اي اين گونه با ارزش مي‎تواند از انقراض آن جلوگيري كند. وجود آلودگي‎هاي قارچي و باكتريايي از مشكلات اساسي كشت درون‎ شيشه‎اي شمشاد است كه مي‎تواند تكثير اين گونه را تحت تاثير قرار دهد و از طرفي هزينه‎هاي بسياري را در پي داشته باشد. در پژوهش حاضر كارايي ضدعفوني‌كننده‌هاي پرسيدين 15 درصد، پرسيدين آكوا، سوپر پرسيدين و پرسيدين پلاس در حذف آلودگي ريزنمونه‎هاي شمشاد هيركاني در شرايط كشت درون شيشه‎اي در مقايسه با ماده ضدعفوني كننده‎ معمول (هيپوكلريت سديم) مورد بررسي قرار گرفت. مواد و روش‎ها: آزمايش به‎صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در سه تكرار انجام گرفت. ابتدا به‎منظور اعمال پيش تيمار، ريزنمونه‎ها (سرشاخه و بذر) با آب معمولي و چند قطره مايع ظرفشويي به‎مدت پنج دقيقه جهت حذف آلودگي‎هاي سطحي مورد شستشوي اوليه قرار گرفتند. سپس، به‎مدت 10 دقيقه در قارچ‎كش بنوميل (1%) قرار داده شدند. بعد از آبشويي، در زير هود استريل، ضدعفوني ريزنمونه‎ها با تيمارهاي آزمايشي انجام گرفت. تيمارهاي آزمايشي شامل ماده ضدعفوني كننده (پرسيدين 15%، پرسيدين آكوا، سوپر پرسيدين، پرسيدين پلاس (در غلظت‎هاي 0، 1، 2 و 4 درصد) در مقايسه با هيپوكلريت سديم بودند. بعد از ضدعفوني ريزنمونه‎ها، مواد گياهي بر روي محيط كشت موراشي و اسكوگ قرارگرفتند. براي اندازه‎‎گيري آلودگي، كشت‎ها در شرايط رشدي با دماي 1±25 درجه سانتي‎گراد با شدت نور 1000 تا 1500 لوكس 16 ساعت نور و 8 ساعت تاريكي قرار گرفتند. يافته‎ها: نتايج نشان داد كه آلودگي‎هاي قارچي و باكتريايي در ريزنمونه بذر به‌طور معني‎داري در مقايسه با ريزنمونه سرشاخه كاهش يافت. از طرفي در ريز نمونه سرشاخه، ماده استريل كننده سوپرپرسيدين كارايي بالايي (63 درصد) را در كاهش آلودگي از محيط كشت نشان داد و در ريز نمونه بذر بعد از سوپرپرسيدين، ماده استريل كننده آكوا پرسيدين كارايي مناسبي را در كاهش آلودگي از سطح بذور داشت (33 درصد). نتيجه‎گيري: به‎نظر مي‎رسد براي ريزنمونه سرشاخه استفاده از ماده استريل كننده سوپر پرسيدين (2 درصد) و براي ريز نمونه بذر استفاده از سوپر پرسيدين (2 درصد) و همچنين آكوا پرسيدين (2 درصد) مي‎تواند مفيد واقع شود.