بررسي تنوع و پايداري صفات مورفولوژيكي و اسانس در فرآيند حفاظت و اهلي‌سازي چهار گونه آويشن بومي ايران

اين مطالعه با هدف بررسي تنوع و پايداري صفات مورفولوژيكي و اسانس چهار گونه آويشن (Thymus sp.) بومي ايران شامل آويشن ايراني (T. persicus (Ronniger ex Rech.f.) Jalas)، آويشن دنايي (T. daenensis subsp. daenensis)، آويشن كرك‌آلود (T. pubescens Boiss.)، و آويشن كرماني (T. caramanicus Jalas.) طي فرايند كشت و اهلي‌سازي خارج از رويشگاه با تأكيد بر ديدگاه حفاظتي بررسي شده است. اين گونه‌ها از نظر قوم گياه‌شناسي در مناطق رويشگاهي خود به ترتيب با نام‌هاي اِزبوئه، اوريشُم، كِكيك و آپيشان شناخته مي‌شوند كه در درمان سرماخوردگي و سرفه كاربرد دارند. پس از اندازه‌گيري صفات مورفولوژيكي در رويشگاه‌هاي اين گونه‌ها، بوته‌ها در شرايط محيطي يكسان كشت شدند. پايداري صفات مورفولوژيكي و ويژگي‌هاي اسانس آن‌ها در سال دوم با نمونه‌هاي وحشي در مناطق رويشگاهي مطالعه شد. نتايج نشان داد كه ارتفاع، قطر، وزن تر و خشك بوته و محتواي اسانس و تركيبات آن در گونه‌هاي كشت شده به‌طور معني‌دار (p 0.05) بيشتر از نمونه‌هاي وحشي بود. بيشترين وزن تر بوته (3.2 ± 389.8 گرم)، محتواي اسانس (0.2 ± 3.1 درصد)، تيمول (0.6 ± 73.3 درصد) و كارواكرول (0.8 ± 97.5 درصد) به ترتيب در گونه‌هاي كشت شده آويشن ايراني، آويشن دنايي، آويشن دنايي و آويشن كرماني به دست آمد. نتايج در برنامه‌هاي اهلي كردن، حفاظت و اصلاح ژرم پلاسم اين گونه‌هاي گياهي ارزشمند مورد توجه خواهد بود.