پزشكي و پزشكان در عصر سلجوقيان بزرگ (552-431 ق.)

زمينه و هدف: سلجوقيان باني اولين حكومت قبيله‌اي در دوره اسلامي از سال 431 تا 552 قمري بر بخش وسيعي از سرزمين‌هاي خلافت شرقي از جمله بغداد فرمان راندند. نياز به مداوا و درمان سلاطين و درباريان و همچنين سپاهيان كه از اركان مهم سپاه سلجوقيان بود، رجوع به پزشكي و پزشكان متبحر را ضروري مي‌كرد. بنابراين هدف اين پژوهش، بررسي وضعيت پزشكي و پزشكان در عصر سلاجقه بزرگ براساس منابع آن دوره است.روش: روش اين پژوهش توصيفي ـ تحليلي و به شيوه كتابخانه‌اي و اسنادي هست.ملاحظات اخلاقي: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعايت اصالت متون، صداقت و امانتداري رعايت شده است.يافته‌ها: 1ـ وجود پزشكان متبحر همچون ابوالبركات و ابن تلميذ، ابوروح جرجاني و سيداسماعيل جرجاني كه خود از اساتيد بزرگي چون ابن سينا و سعيد بن ‌هبه الله و ابن ‌ابي‌صادق تعليم ديده بودند؛ 2ـ توجه سلاطين و وزرا به تعمير و بناي بيمارستان‌ها و وقف درآمد حاصله از اجاره دكان‌ها و باغات در جهت هزينه بيماران حاضر در بيمارستان‌ها و آموزش پزشكي؛ 3ـ تأليف و تدوين بسياري از كتب پزشكي در اين زمان و همچنين براي اولين‌بار تأليف كتب پزشكي به زبان فارسي توسط ابوروح جرجاني و سيداسماعيل جرجاني؛ 4ـ از ويژگي بارز ديگر اين عصر كه در منابع بر آن تأكيد شده است وجود بيمارستان‌هاي سيار است.نتيجه‌گيري: پزشكي در اين دوره در پي ‌رشد و اعتلاي آن كه از دوره آل بويه سرعت گرفته بود، به سبب وجود پزشكان متبحر، توجه سلاطين و وزرا به تعمير و بناي بيمارستان‌ها، گسترش وقف و اختصاص درآمدهاي آن به بيمارستان‌ها و آموزش پزشكي، تأليف و تدوين كتب پزشكي مهم و وجود بيمارستان‌هاي سيار از رشد زيادي برخوردار شد.