بررسي چگونگي صدور اولين تصديق‌نامه‌هاي طبابت پزشكان همدان عصر قاجار

زمينه و هدف: در دوره قاجار اطبا كه ميراث‌دار طب سنتي نياكان خود بودند، چندان از علم تشخيص بيماري‌ها اطلاعي نداشته و با تكيه‌ بر تجربيات خويش، در بستري از آزمون‌ و خطا به معالجه بيماران مي‌پرداختند و در اين ميان نهاد خاصي وجود نداشت كه بر عملكرد اطبا نظارت داشته و اجازه طبابت صادر كند. با شروع سلطنت ناصرالدين‌شاه و روي كارآمدن اميركبير، به ‌تدريج تحولي نسبي در اين زمينه رخ داد و آزمون و گزينش اطبا توسط طبيبان ماهر در دستور كار قرار گرفت. با اين ‌وجود اين طرح چندان منسجم دنبال نشد تا اينكه با انقلاب مشروطه و تشكيل مجلس شوراي ملي امكان قانوني‌كردن آن فراهم آمد، لذا ميزان مهارت اطبا در چارچوب خاصي مورد بررسي قرار گرفت و پس از مطابقت با معيارهاي اداره معارف براي آن‌ها تصديق‌نامه (پروانه طبابت) صادر شد. اين برنامه پس از دارالخلافه در ديگر ولايات ايران، از جمله همدان به اجرا گذاشته شد. مقاله پيش رو در نظر دارد به بررسي چگونگي صدور اولين تصديق‌نامه‌هاي پزشكي اطباي همدان در عصر قاجار بپردازد و به اين پرسش پاسخ دهد كه حكيمان همدان با ارائه چه مستنداتي توانستند به اخذ تصديق‌نامه نائل آيند و صدور اين تصديق‌نامه‌ها چه تأثيري بر تحول طبابت و پزشكي همدان در اين دوره گذاشت؟روش: اين پژوهش با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و اسنادي و با رويكردي تاريخي و توصيفي به تحليل موضوع پرداخته است.ملاحظات اخلاقي: در پژوهش حاضر جنبه‌هاي اخلاقي مطالعه كتابخانه‌اي و اسنادي، شامل اصالت منابع، صداقت و امانتداري مطالب به درستي رعايت شده است.يافته‌ها: يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه نخستين تصديق‌نامه‌هاي رسمي طبابت همدان، به ‌واسطه تحصيل در مدرسه ينگي‌دنيايي همدان، تجربه حكيمان، گزينش در كميسيون اداره معارف و اشتهار در بين مردم و اطباي معروف، صادر شده است.نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد اجراي قانون طبابت تأثير مثبتي در تحول پزشكي و تلاش اطباي همدان جهت كسب دانش كافي به‌ منظور خدمات پزشكي به‌ روز و كارآمد داشته است.