بررسي و بازشناسي پيشينه‌ و خاستگاه سيمرغ به عنوان نماد پزشكي ايرانيان

زمينه و هدف: شناخت اساطير و نمادها، ابزاري علمي براي آگاهي از فرهنگ، تفكر و آداب و رسوم انسان‌ها از روزگاران بسيار كهن است. هدف از پژوهش حاضر، مطالعه و بازشناسي پيشينه‌ و خاستگاه سيمرغ به عنوان نماد پزشكي ايرانيان مي‌باشد.مواد و روش‌ها: در اين مطالعه با رويكردي توصيفي و تعيين كليد واژه‌هاي نماد پزشكي، سيمرغ، مار، ققنوس، عنقا، هماي پزشك، مرغ درمانگر و ايران باستان، به بررسي پايگاه‌هاي معتبر علمي، مقالات و منابع كهن تاريخ پزشكي پرداخته شد. اطلاعات جمع‌آوري شده، پس از كُدگذاري، طبقه‌بندي و تجزيه و تحليل در قالبي منظم ارائه گرديدند.يافته‌ها: نماد و اسطوره ارتباط تنگاتنگي با يكديگر دارند. اسطوره پهنه‌ي نمادهاست و اين نماد است كه به اسطوره معنا مي‌دهد. مار و عصاي كادوسه (مهمترين عنصر نماد پزشكي جهان كه به عنوان سمبل دارو و درمان برگزيد شده)، بُن مايه‌اي ايراني دارد و با نفوذ باورهاي ميترائيسم در روم، يونان و ورود آن در مسيحيت، از سوي ساير ملت‌ها پذيرفته شده است. در اساطير ايران باستان، سيمرغ را نشانه برتري، درمانگري و مظهر پادشاهي تلقي مي‏كردند. تركيب چندگونه‌ي حيواني در سيمرغ كه هر يك از حيوانات، نماد يكي از عناصر چهارگانه طبيعت بوده‏اند، مي‏تواند متاثر از نيروي جاودانگي حيات و ياري رسانندگي باشد.ملاحظات اخلاقي: اين پژوهش صرفا با تكيه بر منابع كتابخانه‌اي انجام شده و اصل امانتداري و صداقت استناد به متون مورد استفاده، اصالت منابع و پرهيز از جانبداري در مراجعه به متون يا تحليل‌ها، رعايت شده است.نتيجه‌گيري: نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه دانش پزشكي در ايران باستان جايگاه ويژه‌اي داشته است. در ميراث فرهنگيِ كهن ايران، نمادها سابقه‌اي چند هزار ساله دارند كه با دانش پزشكي، گياهان دارويي و عمل جراحي همراه بوده‌اند. بنابراين از نماد سيمرغ به عنوان نماد دارو و درمان، در ايران رونمايي شد تا اصالت فرهنگ و تمدن ايراني، به خصوص در عرصه‌ي پزشكي رخ بنماياند.