تأثير آموزه‌هاي حكيم صدرالمتألهين شيرازي بر صيانت از سلامت در عصر صفوي (در پرتو تقابل علمي با صوفيان)

زمينه و هدف: از جمله فيلسوفان بزرگ عهد صفويه، صدرالمتألهين شيرازي است. وي كه داراي تفكري استدلالي ـ عرفاني بوده، به شدت صوفي‌نمايان آن روزگاران را كه عامل جدي تهديد سلامت جسمي و روحي اجتماع عصر صفوي محسوب مي‌شدند، مورد نقد قرار داده و از آنجا كه خود مشربي صوفيانه داشته، به منظور حفظ سلامت جسم و روان عامه مردم و فرهنگ ديني اجتماع آن زمان، سعي در دفاع از تصوف و رد و انكار صوفي‌نمايان خشك ظاهربين كرده و با بيان استدلالي و شهود عرفاني، سبب ايجاد و تقويت تصوف شيعي در چارچوب سلامت ديني شده است.روش: مواد اصلي اين پژوهش آثار علمي ملاصدرا و منابع تاريخي عصر صفويه است. همچنين از پژوهش‌هاي جديد در خصوص تأثير ملاصدرا بر وضعيت اجتماعي عصر صفوي نيز استفاده شده است. پژوهش پيش رو با روش تاريخي ـ تحليلي، به موضوع مذكور پرداخته و در آن از منابع كتابخانه‌اي، به عنوان روش جمع‌آوري اطلاعات استفاده شده است.ملاحظات اخلاقي: از ابتدا تا انتهاي مقاله، اصل صداقت و امانتداري رعايت گرديده است.يافته‌ها: ملاصدرا بعضي از سخنان صوفي‌نمايان را همچون سم مهلك براي سلامت كامل جسم و روح مي‌داند. بازخورد تفكر حكيمانه و سلامت‌ورز وي را مي‌توان در كتاب «كسر اصنام‌الجاهليه» شاهد بود. در كتاب مذكور به دفاع از دين سالم در برابر ورود عقايد باطل و مخرب پرداخته است؛ عقايدي كه به پيروي از شهوات و اوهام نفساني، عمل به ظواهر شريعت را نفي مي‌كنند و موجب تهديد بهداشت روان و سلامت فرهنگي اجتماع مي‌شوند. وي بيشترين انتقادات و حملات خود را متوجه «صوفيه عصر خود» كرده است و در حقيقت، منتقد صوفي‌نمايان و داعيه‌داران تصوف ظاهرنما است و آن‌ها را مانع از سلامتي مردمان عصر خويش مي‌داند.نتيجه‌گيري: اين پژوهش تأثير جدي آموزه‌هاي ملاصدرا در سلامت جسم و روح اجتماع عصر صفويه را در تقابل با گروه صوفي‌نمايان عصر صفويه كه با اعتقادات و اعمال خاص خود مسير سلامت جسم و روح را با آدابي ظاهري و بعضاً مخالف با شرع مقدس اسلام به انحراف كشانده‌اند، مورد نتيجه قرار مي‌دهد. ملاصدرا به آنان كه رياضت را قبل از شناخت احكام شروع مي‌كنند، اعتراض كرده و همنشيني با چنين شخصي يا با مريدان او را باعث افسردن روان و ميراندن روح معرفي مي‌كند.