كاربست نظريه مسئوليت حمايت در منازعه اوكراين روسيه

عمليات وِيژه روسيه در اوكراين، پيامدهاي ناشي از جنگ كه منجر به كشته شدن ده ها هزار نفر و آوارگي ميليون ها نفر شده است، بن بست شوراي امنيت در حمايت از غيرنظاميان و عدم مديريت فوري و مناسب اين بحران بزرگ انساني موجب طرح مجدد بحث مداخلات بشردوستانه در قالب دكترين «مسئوليت حمايت» شده است. ناتواني جامعه بين المللي در مقابله جدي با نقض گسترده و سازمان يافته حقوق بشر در دهه 1990 موجب طرح دكترين مسئوليت حمايت در سال 2001 شد و حاكميت نه به عنوان مزيت بلكه به عنوان مسئوليت مورد تأكيد قرار گرفت. اين نظريه در سند اجلاس سران كشورها در سال 2005 در سازمان ملل مورد تأييد قرار گرفت و در سال 2011 در ليبي استفاده شد. براساس اين نظريه چنانچه دولت ها نخواهند يا نتوانند از شهروندان خود در مخاصمات مسلحانه حفاظت نمايند جامعه بين المللي مسئول حفاظت از مردم در برابر جنايات چهارگانه خواهد بود. مقاله با روش توصيفي تحليلي در پاسخ به سؤال اصلي مبني بر امكان كاربست دكترين مسئوليت حمايت در بحران اوكراين اين فرضيه را مطرح مي كند كه به دليل گستره تلفات غيرنظامي، بحران انساني گسترده، استفاده از سلاحهاي ممنوعه و هدف قرار دادن اماكن غيرنظامي، بازداشتهاي خودسرانه و ارتكاب شكنجه و تجاوز توسط طرفين مخاصمه امكان اعمال نظريه در بحران اخير وجود دارد اما به دليل اقدامات كم شدت نظامي مانند اعمال منطقه پرواز ممنوع ميتواند به گسترش بحران انساني موجود منجر شود و صرفاً اقدامات ديپلماتيك و سياسي در چارچوب اركان اصلي دكترين توصيه مشود.