ملاصدرا و نقش كمال‌خواهي در پيدايش نظام تمدني مطلوب

كمال‌خواهي يكي از شاخصه ها و اصول مهم در پيدايش نظام تمدني مطلوب بشمار ميرود. ملاصدرا با تكيه بر حقيقت انساني ـ كه متشكل از ظاهر و باطن است ـ بدنبال ترسيم نظامي اجتماعي بر اساس قابليتهاي وجودي انسان است، زيرا انسان بلحاظ فطرت خود، به مدنيت گرايش دارد و مقاصد دنيايي و آخرتي او، تنها در بستر يك نظام تمدني برآورده ميشود. مسئلۀ پژوهش حاضر، ارائۀ طرحي در راستاي پيدايش و تقويت نظام تمدني، با تكيه بر سه اصل برگرفته از ديدگاه ملاصدراست. اصل اول، بررسي خاستگاه كمال‌خواهي و تأثير آن در زيست اجتماعي؛ اصل دوم، مسئلۀ قنيه و قانون كه دو عنصر زمينه‌ساز پيدايش نظام تمدني هستند؛ اصل سوم، شناسايي و پيشنهاد راهكارهاي حِكمي براي برون‌رفت از بحرانهاي تمدني. هدف از بررسي اين اصول، توجه به قابليتها و ظرفيتهاي ساحت انساني است و اينكه، چگونه انسانِ كمال‌خواه، توانايي وصول به اهداف عالي را پيدا ميكند. يافته هاي اين پژوهش نشان ميدهد كه حكمت متعاليه از يكسو، با توجه به ساحتهاي وجودي انسان و ظرفيتهاي نظام تمدني، بدنبال طرح و برنامه‌ريزي براي بهبود نظام تمدني است و از سوي ديگر، با تكيه بر سامان‌بخشي تسخيرهاي انسان در طبيعت بپشتوانۀ علم و قدرت و خلاقيت، ميتواند الگويي مناسب براي آباداني زيست تمدني ترسيم نمايد.