معاد جسماني؛ با تكيه بر مباني و اصول عرفاني ابن‌عربي

ابن‌عربـي ازجملـه عرفايي است كه در آثار خود به معاد جسماني انسان و كيفيت آن، توجهي ويژه داشته است. او در اثبات معاد جسماني بيشتر بر كشف و شهود تكيه دارد تا عقل استدلالي. اما نگارندگان اين مقاله معتقدند با استفاده از مباني و اصول عرفاني ابن‌عربي نيز ميتوان بُعد جسماني انسان را پس از مرگ، در عالم برزخ و آخرت اثبات نمود. گذشته از كيفيت معاد جسماني، اين پرسش مطرح است كه آيا بر اساس مباني و اصول عرفاني ابن‌عربي، معاد جسماني قابل اثبات است يا خير؟ اين مقاله كه بر اساس روش تحليل محتوا نوشته شده، درصدد پاسخ به پرسش مذكور است و به اين نتيجه رسيده كه بر اساس اصول و مباني ابن‌عربي ـ‌همچون تميز و تعين انسان در سير صعود، نسبت ميان عالم صغير و عالم كبير، نظريۀ اسماء متقابله، شرافت قواي حسي، خلقت انسان بر صورت خداوند، معرفت‌النفس عرفاني، مقام جامعيت و اعتدال انسان، و تكرار در تجلي و تجدد امثال‌ـ معاد جسماني قابل اثبات است. افزون بر آن، مقالۀ پيش‌رو نشان ميدهد اين قول كه اصل انسان موجودي غيرجسماني است و در نهايت به موطن غيرجسماني خود بازميگردد، سخني باطل است و صورت انساني بايد داراي بدن باشد، بهمين‌دليل، با فرض اينكه شريعت نسبت به معاد جسماني اظهارنظري نكرده باشد، باز هم معاد جسماني از چشم‌انداز مباني و اصول عرفاني قابل اثبات است.