تأثير تكانه‌هاي نفتي بر درآمدها و مخارج دولت در ايران (رهيافت پارامتر ـ متغير زمان)

مطالعه و الگوسازي اثرات تكانه‌هاي نفتي بر مؤلفه‌هاي اقتصادي در كشورها از اهميت بالايي برخوردار است. با توجه به اهميت تكانه‌هاي نفتي در اقتصاد ايران، در اين تحقيق تلاش شده است اثرات تكانه‌هاي درآمد نفتي بر اجزاي مخارج و درآمد بودجه عمومي دولت مورد بررسي قرار گيرد. در اين راستا، به منظور در نظر گرفتن ناپايداري ساختاري در پارامترها از الگو‌هاي خودرگرسيون برداري پارامتر متغير زمان استفاده مي‌شود. الگوي مورد استفاده اجازه مي‌دهد تا ضرايب در طول زمان متغير باشند. در اين تحقيق از داده‌هاي فصلي دوره زماني 01/1369- 04/1397 استفاده شده است. نتايج برآورد الگوهاي تحقيق حاكي از تأثيرات كوتاه‌مدت و مثبت تكانه‌هاي نفتي بر مخارج جاري و مخارج عمراني است. تأثير تكانه‌هاي درآمدهاي نفتي بر مخارج عمراني نسبت به مخارج جاري شدت بيشتر ولي ماندگاري كمتري داشته است. نتايج برآورد الگوي تحقيق نشان دهنده تأثير منفي تكانه‌هاي نفتي بر درآمدهاي مالياتي و تأثير مثبت بر ساير درآمدهاي دولت است. نتايج توابع عكس‌العمل نيز نشان مي‌دهد كه اثرات مذكور ماندگاري كمي داشته و در دوره‌هاي بعدي معكوس شده و به سرعت از بين مي‌روند. همچنين نتايج برآورد الگوها نشان مي‌دهد كه تأثير تكانه‌هاي نفتي بر تورم در طول زمان متغير بوده و بعد از تكانه درآمدي سال 1384 از منفي به مثبت تغيير يافته است.