بررسي تطبيقي بازنمايي استعمار در رمان‌هاي «الصبار» و «سمفوني مردگان»

مردم خاورميانه –از جمله مردم ايران و فلسطين- در قرن بيستم با جريان مدرنيته روبرو شدند. آنها در اين تقابل، وضعيت نسبتا همساني داشتند؛ چراكه آن ها از يك سو، وارث سنت هايي سخت تنيده و كهن -چون پدرسالاري- بودند و از سويي ديگر با جرياني عصيان گر رويارو شدند كه همه چيز را در خود مي بلعيد و مي برد. در عرصۀ سياست نيز با استعمار مواجه شدند كه به انحاء مختلف سعي در بهره بري از سرزمين شان داشت. سنت ( به شكل خاص سنتِ پدرسالاري)، مدرنيته و استعمار سه بن مايۀ اصلي داستان هاي سمفوني مردگان از عباس معروفي و الصبار از سحر خليفه اند. بررسي تطبيقي اين دو اثر داستاني، تجربۀ تاريخي مشترك دو ملت ايران و فلسطين را در مواجهه با مدرنيته نشان مي دهد و ماهيت استعمار و نظام سلطه را عريان مي كند و از ضعف ها و قوت هاي سنت و مدرنيته پرده برمي دارد. از اين رو، در پژوهش حاضر سعي شده كه نمودهاي استعمار، نظام سلطه در دو رمان تحليل شود و پيوند اين دو با جوامع سنتي (خانواده، روشنفكران و بازاري ها) تبيين گردد. نتايج پژوهش نشان دهندۀ اين است كه در هر دو داستان، سنت پدرسالاري، چون عنصري همگام با استعمار و استبداد به تصوير كشيده شده است. نويسندگان دو داستان، نظام سرمايه داري را دنبالۀ استعمار دانسته اند و تجربه هاي همساني را از استثمارگري هاي اين نظام در خاورميانه، روايت كرده اند. در هر دو داستان، قهرمان، جواني شاعر است كه با ياري ديگر شخصيت ها -خاصه، زنان- در برابر استبداد و استعمار مي ايستد.