بررسي ادعاي وقوع بداء در استجابت دعاي حضرت زكريا (ع)

به دليل اهميت و جايگاه دعا در آيات قرآن كريم و روايات وارد شده از پيامبر اكرم (ص) و اهل بيت (ع) يكي از مسائل اعتقادي كه انديشمندان مسلمان، همواره در مورد آن بحث نموده و به بررسي شبهات ناظر به آن پرداخته‌اند، نحوه استجابت دعا و لوازم كلامي مربوط به آن مي‌باشد. اعتقاد به مستجاب‌الدعوه بودن انبياي الهي اقتضاي آن را دارد كه بپذيريم خواسته‌هاي آنان از درگاه الهي به استجابت مي‌رسد، اما از سويي، ممكن است كساني چنين بپندارند كه در مواردي ادعيه انبياي الهي به اجابت نرسيده است. كساني راه چاره را در اين قبيل موارد تمسّك به آموزه بداء دانسته‌اند. يكي از اين موارد كه موضوع پژوهش حاضر را به خود اختصاص داده، ناظر به آيات مربوط به تولد و شهادت حضرت يحيي (ع) و ادعاي وقوع بداء در استجابت دعاي حضرت زكريا (ع) است. اين پژوهش با هدف تبيين و تحليل وجه بداء در آيات مذكور و بررسي انتقادي آن، به روش توصيفي- تحليلي و انتقادي و با استناد به منابع موجود در كتابخانه‌ها انجام گرفته است و مي‌كوشد با تقرير چيدماني از آيه‌هاي متعدد قرآن كه ناظر به دعاهاي حضرت زكريا (ع) و بشارت‌هاي الهي به استجابت آن‌هاست، مجال طرح آموزه بداء را روشن سازد و بعد از تحليل ديدگاه قائلان به آن، در نگاهي انتقادي نشان دهد، ادعاي وقوع بداء در اين ماجرا و استناد به آن براي نشان دادن وجه عدم استجابت دعاي حضرت زكريا (ع) ادعايي بي‌مناقشه نيست و ضرورتي هم براي تمسك به اين آموزه جهت توجيه عدم استجابت دعاي حضرت زكريا (ع) وجود ندارد.