شناسايي و تبيين مؤلّفه‌هاي موانع تربيت عقلاني از ديدگاه ابن‌سينا

تربيت عقلاني پرورش نيروي عقل است. عقل در قدرت استدلال و تجزيه و تحليل و تركيب امور در نظام تعليم‌وتربيت نقش مهمي ايفا مي‌كند؛ ازاين‌رو هدف مقاله حاضر، شناسايي و تبيين مؤلّفه‌هاي موانع تربيت عقلاني ازمنظر ابن‌سينا و بيان راهكارهاي تربيتي در مواجهه با آن‌ها براي بهره‌گيري در نظام تعليم‌وتربيت است. روش پژوهش، روش كيفي است كه به شيوۀ تحليل داد‏ه‏ها از مدل كلايزي بهره گرفته است. جامعه تحليل، مجموعه كتاب‌ها و شرح‏ها و مقالات نگاشته‌شده درزمينه آراء ابن‌سينا است. به اعتقاد ابن‌سينا تربيت عقلاني، به‌معناي پرورش قوه عقلاني جهت رسيدن به قرب الهي است كه با شناخت موانع و عبور از آن‌ها مي‏توان عقل متربي را بالنده كرد. يافته‌هاي مقاله در بخش موانع در سه محور شناختي و نگرشي و مهارتي شناسايي شد. در محور شناختي مؤلّفه‌هاي وهم، ستيزه‌جويي با حقيقت، اختلال در حواس، طغيان‏هاي نفساني، در محور نگرشي مؤلّفه‌هاي عدم تمايز ميان خوبي‏ها و بدي‌ها (فضائل و رذائل)، خشم و غضب، عدم خلوص نيت، وابستگي به امور دنيوي، و در محور عملي مؤلّفه‌هاي سركشي دربرابر فرامين الهي، تحريكات شيطاني، افزون‌خواهي (حرص)، شهوت‌راني بررسي شد و به‌همراه شرح هر مؤلفه به تبيين راهكارهاي جديد تربيتي در مواجهه با موانع تربيت عقلاني پرداخته شد.