بررسي جايگاه آزادي اراده زوجين در جعل شرط فسخ نكاح در فقه اسلامي و حقوق موضوعه ايران

اراده انسان در تحقق عقد و آثارى كه بر عقد مترتب مى‌شود، بسيار مهم بوده و محور تمامى روابط قانونى و اجتماعى به شمار مى‌رود. بر اين اساس اصل آزادي اراده، افراد را در انعقاد قراردادهاي خويش آزاد دانسته است، به‌گونه‌اي كه هيچ‌گونه محدوديتي بر اراده آنان جهت معين كردن شروط و حدود قراردادها قابل تحميل نمي‌باشد. با اين وجود در مسأله‌ي جعل شرط فسخ عقد نكاح -علي رغم فقدان دليل تعبدي- فقيهان اماميه و اهل سنت جعل شرط فسخ را از حاكميت اراده‌ي طرفين عقد خارج ساخته و باطل دانسته‌اند و بر آن ادعاي اجماع نموده‌اند. قانونگذار نيز آزادي اراده‌ي طرفين عقد نكاح را ناديده گرفته و با تبعيت از ديدگاه فقهاي اماميه در ماده 1069 يكي از شروط باطل را شرط خيار در عقد نكاح اعلام كرده است. اما در اين پژوهش با نقد و نقض تمامي دلايلي كه توسط فقيهان و حقوق‌دانان ارائه شده است با استدلال به آيه «اوفوا بالعقود» و روايات لزوم وفاي به شروط و صحت جعل شرط غيرمخالف با كتاب و سنت و همچنين واقعيت‌هاي موجود در جامعه كه عدم جعل شرط فسخ در نكاح ضررهاي معنوي و مالي فراوني را بر افراد و جامعه تحميل مي‌كند، جايگاه والايي براي آزادي اراده‌ي زوجين در جعل شرط فسخ در نكاح و صحت چنين شرطي در نظر گرفته شده است.