تقارن زمان با معناي زندگي در وجه عمر اخلاقي در فلسفه ملاصدرا

مسئله محوري مقاله بررسي رابطه سه مفهوم زمان، زندگي و عمر اخلاقي است و هدف پاسخ به اين سوال است كه بين اين سه مفهوم چه رابطه‌اي فلسفي وجود دارد؟ در اين جستار سعي شده تا با شيوه توصيفي، تحليلي، اثبات شود كه رابطه بين زمان و معناي زندگي تنها در زوايه سوم يعني عمر اخلاقي قابل تحليل و تبيين است. زيرا حقيقت انسان چيزي جز وجود نيست و تمام صفات كمالي، نحوه‎اي از وجود، بلكه عين وجود است، هرچه وجود اقوي و اشرف‌تر باشد، صفات كمالي نيز بالاتر خواهد بود، همچنين زندگي اخلاقي داراي رويكرد وجود شناسي است و انسان موجودي سيال و متغيري است كه با حركت جوهري‌اش يك مرتبه وجودي به مرتبه كامل‌تر براي نيل به غايت الغايت يعني رسيدن به سعادت يا فناء في الله شدن، در حركت است. كسب فضايل اخلاقي و در طي زمان و متناسب با حركت جوهري نفس انسان در طول زمان، نمود بخش عمر اخلاقي است و عمر اخلاقي همان مدت زماني است كه در طول زندگي؛ گاه كوتاه و گاه طولاني؛ براي كسب غايت و كسب فضايل اخلاقي براي آراسته شدن به آن و رسيدن به هدف صرف مي‌شود؛ در نتيجه، زمان لازمه كسب هدف زندگي يا معناي زندگي است.