بررسي سناريوهاي مختلف تخصيص منابع آب سد جيرفت با استفاده از مدل WEAP

هدف: هدف از اين مطالعه ارزيابي كمي سناريوهاي تخصيص آب در منطقه جيرفت واقع در استان كرمان توسط مدل WEAP است. حجم كل مخزن سد جيرفت 412 ميليون مترمكعب و حجم مفيد مخزن 370 ميليون‌ متر مكعب است كه 250 ميليون متر مكعب از اين حجم از طريق تونلي به طول 6 كيلومتر با 120 متر ارتفاع آبريز براي توليد 60 مگاوات برق و همچنين تأمين آب مورد نياز 11 هزار هكتار از اراضي دشت جيرفت مورد استفاده قرار مي‌گيرد؛ لذا برنامه‌ريزي و مديريت اين منبع در ايجاد تعادل بين عرضه و تقاضا داراي اهميت فراواني است. در اين تحقيق با استفاده از مدل WEAP و با توجه به وضع موجود، بهينه‌سازي تخصيص آب به بخش كشاورزي و شرب با تعريف سناريوهاي مختلف مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. مواد وروش‌ها: در اين پژوهش با استفاده از مدل WEAP ادامه وضع موجود (سناريوي مرجع) و اثر اجراي سناريوهاي تعريف شده s1 (افزايش آبياري قطره‌اي با راندمان 85% و آبياري باراني با راندمان 65%)، s2 (افزايش سطح زير كشت)، s3 (تغيير الگوي كشت)، s4 (مديريت تقاضا به ميزان 20%)، s5 (كاهش دبي ورودي به مخزن سد در افق طرح به ميزان 40%) و سناريوهاي تركيبي از اين سناريوها براي تخصيص بهينه آب سد جيرفت بررسي شد.نتايج: نتايج حاصل از سناريوهاي مختلف نشان داد كه در سناريوي مرجع، ميزان كل تقاضاي كشاورزي 1559.8 ميليون مترمكعب استاست كه 19.7 ميليون مترمكعب آن تأمين نمي شود. براساس سناريو s1، ميزان كل تقاضاي كشاورزي 801.8 ميليون مترمكعب است كه كل آن تامين مي شود و مقدار ذخيره آب سد در اين سناريو 66730 ميليون‌ متر‌مكعب خواهد بود. همچنين نتايج نشان داد كه مقدار تقاضا و عدم تامين نياز آب در سناريوي تركيبي S145 در مقايسه با سناريوي تركيبي S14 تغيير نمي‌كند، ولي ذخيره آب در مخزن سد به ميزان 66037 ميليون مترمكعب كاهش مي‌يابد.نتيجه‌گيري: نتايج اين مطالعه نشان داد كه مدل WEAP مؤثرترين راهكارها را براي تأمين نيازهاي مختلف دشت جيرفت و كاهش اثرات نامطلوب خشكسالي ارائه مي‌دهد. با تغيير الگوي كشت فعلي ميزان ذخيره مخزن افزايش و عدم تأمين نياز آب هم كاهش مي‌يابد. نتايج حاصل از اعمال سناريوهاي مختلف نشان داد كه بيشتر از خشكسالي، مديريت نادرست منابع آب باعث كاهش ذخيره آب مخزن و كمبود آب در بخش كشاورزي شده است.