آسيب‌شناسي فضايي مديريت بحران؛ مطالعه موردي: شهرستان ثلاث باباجاني

زمينه و هدف سكونتگاه‌هاي انساني در يك بستر طبيعي خاص شكل مي‌گيرند و توسعه پيدا مي‌كند. از طرف ديگر، نظام و ساختار اجتماعي، سياسي، فرهنگي، اقتصادي و... حاكم بر جوامع نيز به‌عنوان ركن ديگر، فضاهاي سكونتگاهي را متأثر مي‌كنند. بنابراين بستر طبيعي و انساني خاص باعث شكل‌گيري فضاهاي جغرافيايي خاص مي‌شود كه اين فضاها نيازمند سيستم مديريتي خاص خود هستند. پس از زلزله 21 آبان سال 1396 با مركز ازگله، وجود زمينه‌هاي طبيعي در شهرستان ثلاث باباجاني موجب شد مديريت بحران در اين منطقه با مشكلات خاصي روبه‌رو شود. علاوه بر اين، ساختار مديريت بخشي و متمركز حاكم بر كشور، بر پيچيدگي اين مشكلات افزود و ساكنان اين منطقه را دچار بحراني عميق كرد. با اين وصف، هدف پژوهش حاضر، آسيب‌شناسي فضايي مديريت بحران در سكونتگاه‌هاي شهري و روستايي شهرستان ثلاث باباجاني است. روش اين پژوهش از نظر هدف، كاربردي و از نظر روش توصيفي تحليلي است. داده‌ها به دو صورت اسنادي و پيمايشي گردآوري شدند. جامعه آماري پژوهش حاضر شامل ساكنان و شهروندان شهرستان ثلاث باباجاني است. يافته ها يافته‌ها نشان دادند مديريت بحران در شهرستان ثلاث باباجاني انطباق زيادي با الگوي مديريت متمركز و بخشي دارد. علاوه بر اين، مشخص شد شاخص‌هاي مديريت بحران در مراحل چهارگانه (پيشگيري، آمادگي، مقابله و بازسازي و بازتواني) در وضعيت نامطلوبي قرار دارند. از ميان مؤلفه‌هاي چرخه مديريت بحران، بيشترين ضعف مربوط به حوزه پيشگيري و كمترين آن مربوط به مرحله آمادگي است. نتيجه گيري به‌طوركلي نتايج نشان دادند با دور شدن از مركز شهرستان به سمت حاشيه به‌خصوص به سمت مرزهاي جنوب غربي شهرستان، شاخص‌هاي مديريت بحران در وضعيت بدتري قرار دارند. به عبارت ديگر، با فاصله گرفتن از مركز سياسي شهرستان يعني شهر تازه‌آباد، وضعيت شاخص‌هاي مديريت بحران بسيار نامطلوب مي‌شود. همچنين يافته نشان دادند مديريت بحران در شهرستان ثلاث باباجاني از عوامل فضايي ارتفاع، شيب، شبكه حمل‌ونقل، پراكنش سكونتگاه‌هاي انساني و تراكم جمعيت سكونتگاه‌هاي انساني نيز تأثير زيادي پذيرفته است.