بررسي مقايسه‌اي تأثير دهان‌شويه حاوي عصاره روغن درخت چاي/آلوئه‌ورا و كلرهگزيدين در پيشگيري از پنوموني وابسته به ونتيلاتور در بيماران بستري در بخش‌هاي مراقبت ويژه بيمارستان‌هاي شهر اراك در سال

سابقه و هدف: پيشگيري از وقوع پنوموني وابسته به ونتيلاتور(VAP) به‌عنوان يكي از رايج‌ترين و نيز مهلك‌ترين عوارض ناشي از اينتوباسيون و تهويه مكانيكي در بخش‌هاي مراقبت ويژه، همواره در مطالعات بي‌شماري مورد تأكيد بوده است. اگرچه دهان‎شويه كلرهگزيدين به عنوان استانداردي طلايي در كنترل پلاك‎هاي دنداني و پيشگيري از VAP به‌صورت رايج مورد استفاده است، اما با عنايت به گسترش بروز عفونت‎هاي گرم منفي در اثر مقاومت به آنتي‎بيوتيك‎هاي رايج و عوارض آن و نيز با توجه به خواص ضدباكتريايي و ضدالتهابي دهان‎شويه گياهي روغن درخت چاي/آلوئه‌ورا، اين مطالعه با هدف بررسي و مقايسه تأثير دهان‌شويه‌هاي مذكور بر ميزان بروز پنوموني وابسته به ونتيلاتور انجام گرفت.مواد و روش‌ها: اين مطالعه يك كارآزمايي باليني تصادفي دوسوكور مي‌باشد. 62 بيمار اينتوبه 65-16 سال بستري در بخش‎هاي مراقبت ويژه بيمارستان حضرت وليعصر شهر اراك در سال 1401 با روش تصادفي‎سازي ساده در دو گروه مداخله (دهان‎شويه روغن درخت چاي/آلوئه‌ورا) و كنترل (دهان‎شويه كلرهگزيدين) مورد بررسي قرار گرفتند. بطري‌هاي دهان‌شويه قبل از توزيع پوشيده شد. بيماران، همكاران (پرستاران) و نيز پزشك تعيين‌كننده نتيجه نهايي مطالعه، هيچ‎يك از قرارگيري افراد در گروه مداخله و يا كنترل آگاهي نداشتند. مراقبت‌هاي دهاني در هر دو گروه با شست‌وشوي دست‌ها، پوشيدن دستكش، ارزيابي دهان، تنظيم فشار كاف لوله تراشه (20-30 سانتي‌متر آب)، مسواك زدن با مسواك نرم، استفاده از دهان‌شويه روزانه دو نوبت و سپس ساكشن ترشحات دهان و ساب گلوت به روش باز انجام گرديد. در انتها در فواصل 3 روز (جهت ارزيابي بروز VAP زودرس) و 7 روز (جهت ارزيابي بروز VAPديررس) پس از انجام مداخله، نمره باليني عفونت ريوي تعديل شده محاسبه و امتياز بيش‌تر يا مساوي 6 به عنوان تشخيص پنوموني در نظر گرفته شد. اين ابزار در مطالعات مشابه مورد استفاده قرار گرفته و روايي و پايايي آن تاييد شده است. در نهايت داده‌ها با استفاده از آزمون كاي‌اسكوئر، تي مستقل و آزمون اندازه‎گيري‌هاي مكرر براي بررسي اثر مداخله در طول زمان با نرم‌افزار SPSS نسخه 20 مورد تجزيه ‌وتحليل آماري قرار گرفت. يافته‌ها: براساس نتايج به دست آمده، 5/64 درصد از شركت‌كنندگان مرد و 35/5 درصد زن بودند. از نظر ميانگين سني، جنسيت، علت بستري، سابقه ابتلا به بيماري‌هاي زمينه‌اي، مداخلات تهاجمي، ميانگين تعداد داروهاي مصرفي و آنتي‌بيوتيك‌ها، نوع و ميزان تغذيه، مدت زمان تهويه مكانيكي، اختلاف آماري معناداري ميان دو گروه وجود نداشت. در گروه مداخله، 9/7 درصد از بيماران و در گروه كنترل، 12/9 درصد از بيماران دچار پنوموني زودرس شدند. با وجود اين‌كه بروز پنوموني زودرس در گروه مداخله كم‌تر از گروه كنترل بود اما اختلاف آماري معناداري بين دو گروه وجود نداشت(0/99=P). درخصوص پنوموني ديررس نيز ميزان بروز در گروه مداخله 12/9 درصد و در گروه كنترل، 16/1 درصد بود كه با وجود بروز پايين‎تر پنوموني ديررس در گروه مداخله، اختلاف آماري معناداري وجود نداشت(1/00=P). هم‌چنين طبق نتايج آزمون مقايسات زوجي بن فروني، اختلاف ميانگين نمره MCPIS بين زمان‌هاي 3 روز بعد و 7 روز بعد در گروه مداخله معنادار نبود و افزايش معناداري نداشت(0/06=P) و اين بدان معناست كه در اين گروه، اثر مداخله در اين زمان قابل مشاهده است. استنتاج: انجام مراقبت‌هاي دهاني با استفاده از دهان‌شويه روغن درخت چاي/آلوئه ورا و يا كلرهگزيدين 0/2 درصد هيچ ارجحيت يا مزيت قابل توجهي بر يكديگر ندارد و هر دو دهان‌شويه مي‌توانند در كاهش پنوموني وابسته به ونتيلاتور موثر باشند. با توجه به بروز پايين‎تر پنوموني زودرس و ديررس در گروه مداخله توصيه به انجام مطالعاتي با حجم نمونه بيش‌تر و نيز با استفاده از ابزارهاي دقيق بررسي دهان براي تاييد حذف پلاك دنداني (نمره پلاك)، در اين جمعيت از بيماران ‎مي‎شود.