بررسي اثر آب انگور شاهاني و نوشيدني انگور شاهاني حاوي پاراپروبيوتيك ‌لاكتوباسيلوس پلانتاروم بر كاهش استرس دانشجويان رشته مديريت

سابقه و هدف: استرس يا تنيدگي يك فرآيند رفتاري است كه به انسان در افزايش بقا كمك مي‌كند. در واقع استرس به هر پاسخ بيولوژيكي به محرك‌هاي دروني يا بيروني اطلاق مي‌شود. مطالعه استرس به دليل تأثير گسترده آن بر قسمت‌هاي مختلف بدن دشوار است. استرس شامل مجموعه‌اي از رويدادها است كه در بدن يك موجود زنده جهت سازگاري با يك موقعيت نامطلوب ايجاد مي‌شود. عوامل دروني و بيروني بر ساختار دروني يك موجود زنده تاثير مي‌گذارد. يك رژيم غذايي خوب براي حفظ سلامت روحي و جسمي ضروري است. در هنگام استرس، عادات غذايي بسيار مختل مي‌شود و اين مي‌تواند باعث كمبودهاي تغذيه‌اي شود كه ممكن است منجر به استرس بيش‌تري در بدن شود. در شرايط استرس‌زا بدن بيش‌تر از حد معمول از مواد مغذي استفاده مي‌كند، بنابراين يك رژيم غذايي خوب در اين هنگام مورد نياز است، زيرا يك رژيم غذايي ضعيف باعث كمبودهايي مي‌شود كه منجر به استرس بيش‌تر و مشكلات سلامتي مي‌شود. از سال 2004، بسياري از پژوهش‌هاي علمي خواص عملكردي و سلامتي‌بخشي پروبيوتيك‌هاي غير زنده را به اثبات رساندند. در سال‌هاي اخير تحقيقاتي در مورد مصرف سلول‌هاي غيرفعال‌شده پروبيوتيك‌ها (پاراپروبيوتيك‌ها) انجام شده كه اثرات مثبت آن‌ها در برخي تحقيقات به اثبات رسيده است. در پژوهش حاضر از سلول‌هاي پاراپروبيوتيك‌ لاكتوباسيلوس‌پلانتاروم در نوشيدني انگور شاهاني جهت كاهش استرس در دانشجويان مقطع كارشناسي ارشد استفاده شده است.مواد و روش‌ها: توليد پاراپروبيوتيك به روش‌هاي مختلفي از جمله حرارت‌دهي، اعمال فراصوت، تابش اشعه فرابنفش، تابش اشعه فروسرخ، پرتوهاي يونيزه‌كننده، اعمال فشار هيدرواستاتيك بالا و استفاده از برخي تركيبات شيميايي انجام مي‌شود. هر يك از اين روش‌هاي غيرفعال‌سازي موجب تغييراتي در ساختار و خصوصيات عملكردي سلول پروبيوتيك غيرزنده مي‌شوند. در اين مطالعه پژوهشي باليني جهت غير فعالسازي از روش فراصوت با توان بالا استفاده شد. سوسپانسيون حاوي پاراسايكوبيوتيك از نظر ميزان ماده موثره گاما آمينو بوتيريك اسيد به وسيله دستگاه كروماتوگرافي مايع با كارايي بالا مورد ارزيابي قرار گرفت.سلول‌هاي غير فعال‌شده به آبميوه بازسازي شده انگور شاهاني افزوده شد. 32 دانشجوي سالم در دوران امتحانات پايان‌ترم، روزانه به‌مدت 10 هفته نوشيدني شاهد و نوشيدني حاوي پاراپروبيوتيك مصرف كردند.يافته‌ها: استفاده از پاراپروبيوتيك‌هاي حاصل از روش‌هاي غيرفعال‌سازي زماني مفيد است‌كه تركيبات و متابوليت‌هاي سلامتي‌بخش تحت تاثير روش غيرفعال‌سازي دچار كاهش يا نابودي كامل نشده باشند. گاما آمينو بوتيريك اسيد (گابا) مهم‌ترين انتقال‌دهنده عصبي مهاري در سيستم عصبي مركزي است و نقش مهمي در هماهنگي عملكرد مغز و كاهش اضطراب و استرس دارد. نتايج نشان داد كه ميزان گاما آمينوبوتيريك اسيد در سوپانسيون پاراسايكوبيوتيك‌ها بيش‌تر از سوسپانسيون باكتري زنده بود. ارزياب‌هايي كه نوشيدني حاوي پاراسايكوبيوتيك‌ها را مصرف كردند در دوران امتحانات پايان‌ترم امتياز سلامت عمومي بيش‌تر نسبت به گروه شاهد داشتند. استفاده از پاراپروبيوتيك در نوشيدني موجب بهبود كيفيت خواب شد. در پايان آزمون ميزان كورتيزول موجود در بزاق گروه شاهد بيش‌تر از گروه پاراسايكوبيوتيك بود. استنتاج: نتايج اين تحقيق نشان داد كه پاراپروبيوتيك لاكتوباسيلوس پلانتاروم داراي مزاياي بالقوه‌اي براي بهبود سلامت روان است. براساس نتايج حاصل از اين پژوهش پاراپروبيوتيك‌ها با اثر بر محور مغزي انسان موجب كاهش ترشح هورمون‌هاي استرسي نظير كورتيزول و در نتيجه افزايش پايداري رواني در زمان امتحانات پايان‌ترم دانشجويان مي‌شود.