ترجمان دانش و راهكار اجراي آن در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي كشور: يك مطالعه مروري

ترجمان دانش، اشتراك‌گذاري دانش حاصل از پژوهش با كاربران دانش شامل افراد جامعه، سازمان‌ها و سياستگذاران با هدف استفاده براي ارتقاي سيستم‌ها و بهبود ارائه خدمات و محصولات مي‌باشد. اجراي فرايند ترجمان دانش در حوزه سلامت كشور با چالش مواجه است كه بخشي از آن به دليل آگاهي ناكافي نسبت به مفهوم ترجمان دانش و چگونگي اجراي فرآيند ترجمان دانش مي‌باشد. در مطالعه حاضر ابتدا به تعريف ترجمان دانش، چگونگي فرايند و ابزارهاي انتشار ترجمان دانش پرداخته شد و سپس ضمن مرور وضعيت ترجمان دانش در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي ايران، راهكارهايي جهت اجراي ترجمان دانش ارائه شد. از جمله ابزارهاي انتشار ترجمان دانش كه در اين مطالعه بيان شده است مي‌توان به ارائه نتايج حاصل از تحقيقات به صورت پادكست، پاناسه (ارائه پايان‌نامه در سه دقيقه)، برگزاري وبينار، اينفوگرافيك، تهيه اخبار پژوهشي از نتايج تحقيقات، برگزاري نشست خبري و ژورنال كلاب با مجريان طرح‌ها، تدوين خلاصه سياستي و راهنماي باليني اشاره نمود. تحقيقات انجام شده در زمينه‌ ترجمان دانش در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي كشور وضعيت ترجمان دانش را نامناسب و ناكامل گزارش نموده‌اند. در اين مطالعات، ارزيابي به‌وسيله‌ ابزار ارزيابي ترجمان دانش كه چهار حيطه نيازسنجي مخاطبين، توليد دانش، انتقال دانش و كاربست شواهد را در برمي‌گرفت، انجام شد كه در اين بين توليد دانش در وضعيت مطلوب‌تري نسبت به ساير حيطه‌‌ها قرار داشت. با توجه به وضعيت موجود ترجمان دانش، راهكارهاي اجرايي شدن ترجمان دانش در هر حيطه به صورت مجزا ارائه شده است. شبكه‌سازي مناسب بين توليدكنندگان دانش و استفاده كنندگان از دانش و هم‌چنين برگزاري نشست‌هاي منظم با نمايندگان سازمان‌هاي اجرايي و صاحبان صنايع جهت تعيين اولويت‌هاي پژوهشي از جمله راهكارهاي ارائه شده در بخش نياز سنجي مخاطبين مي‌باشد. ايجاد زيرساخت جهت انجام طرح‌هاي تحقيقاتي بر اساس نياز مخاطبين، تخصيص منابع لازم جهت اجراي طرح‌هاي تحقيقاتي، مشاركت فعال نمايندگان سازمان‌هاي اجرايي در روند انجام پژوهش، ايجاد شبكه‌ داخلي بين محققين دانشگاهي جهت پيشبرد هر چه هدفمندتر اولويت‌هاي پژوهشي و هم‌چنين توجه به كيفيت دانش توليد شده جهت جلب اعتماد مخاطبين از جمله راهكارهاي ارائه شده در بخش توليد دانش مي‌باشد. آشنا نمودن محققين با حيطه‌  انتقال دانش و اهميت آن، تخصيص منابع جهت اجراي فرآيند انتقال دانش، استفاده از ابزارهاي مناسب و به روز جهت انتقال دانش توسط محققين، ايجاد قوانين جهت حمايت از محققيني كه قبل از انتشار يافته‌‌هاي تحقيق خود در مجلات معتبر، نسبت به انتشار آن از طريق ساير ابزارهاي انتقال دانش اقدام‌ مي‌نمايند، نهادينه‌سازي مكانيسم‌هاي بهره‌داري از دستاوردهاي پژوهش در برنامه عمومي آموزش و همچنين درنظرگرفتن طرح‌هاي تشويقي جهت انتقال دانش توليد شده از جمله راهكارهاي ارائه شده در بخش انتقال دانش مي‌باشد. توليد شواهد معتبر و قابل اطمينان، قرار دادن شواهد توليدي در اختيار سياستگذاران، اعتمادسازي در مخاطبين به‌وسيله‌ محققين، سياستگذاران و مسئولين ذيربط جهت استفاده از شواهد توليدي، آگاهي‌بخشي به مخاطبين در رابطه با لزوم استفاده از شواهد توليدي، ايجاد ارتباط مناسب ميان توليدكنندگان دانش و استفاده‌كنندگان دانش از طريق به كارگيري كارگزاران دانش، وجود منابع و حمايت‌هاي مالي جهت كاربست شواهد توسط سياستگذاران و همچنين مخاطبين هدف از جمله راهكارهاي ارائه شده در بخش كاربست شواهد مي‌باشد